Ex wil huis niet verkopen · 143 uitspraken gelezen
Ex wil het huis niet verkopen? Van 70 zaken in een gewone procedure eindigden er 63 met verkoop of overname. Tegenhouden lukt vooral zolang niemand naar de rechter stapt.
Haar ex “zegt ook dat hij verkoop via de rechtbank jaren kan tegenhouden en dat ik hem ‘niks kan maken’”. Dat schreef een forumlid in juli 2025 op Tweakers. Wij lazen 143 uitspraken over huis verkopen na scheiding en na samenwonen, van januari 2021 tot oktober 2026. De wet geeft ieder van jullie het recht om verdeling te vorderen, op elk moment. Uitstel gaf de rechter maar 3 keer in 70 gewone procedures.
Check jouw route en maak de briefStand 15 november 2026 · AI Rechtshulp

Eigen telling in de databank van AI Rechtshulp, met uitspraken die rechtspraak.nl publiceert. We zochten civiele uitspraken vanaf januari 2021 waarvan de samenvatting de verdeling van een woning noemt, of de artikelen 3:185, 3:178, 3:174 of 1:100 BW. Daaruit lazen we 219 zaken tussen ex-partners met de hand. 143 daarvan beslissen over wat er met het huis gebeurt. De andere gaan bijvoorbeeld alleen over de waarde of over de hypotheekrente. Laatste uitspraak in de telling: 6 oktober 2026.
Kan je ex de verkoop jaren tegenhouden?
Niet als jij iets doet. Artikel 3:178 BW zegt dat ieder van jullie te allen tijde verdeling kan vorderen. Je ex hoeft het niet eens te zijn. Komen jullie er samen niet uit, dan bepaalt de rechter hoe het huis verdeeld wordt (artikel 3:185 BW). Dat kan op drie manieren: het huis gaat naar een van jullie tegen een vergoeding, het wordt verkocht en jullie delen de opbrengst, of het wordt gesplitst. Bij één huis kan dat laatste zelden.
Uitstel kan alleen via de rechter, en alleen als de belangen van je ex bij uitstel aanmerkelijk groter zijn dan jouw belang bij verdeling. Ook dan geldt een plafond: telkens ten hoogste drie jaar. In onze telling gebeurde dat in 3 van de 70 gewone procedures.
Werkt je ex na de uitspraak nog steeds niet mee, dan is daar artikel 3:300 BW voor. De rechter kan bepalen dat het vonnis de handtekening van je ex vervangt. De notaris kan dan zonder hem of haar leveren. In de uitspraken waarin de rechter verkoop gelastte, noemt het slot dat minstens 13 keer. Een dwangsom staat er minstens 28 keer in.
Het “jaren tegenhouden” van de ex op Tweakers is dus geen juridisch recht. Het gebeurt wel. In de vijf zaken met de langste looptijd die we tegenkwamen, lag er jarenlang een afspraak of uitspraak die niet was uitgevoerd.
De wet, letterlijk
Artikel 3:178 lid 1 en 3 BW
1. Ieder der deelgenoten (…) kan te allen tijde verdeling van een gemeenschappelijk goed vorderen (…).
3. Indien de door een onmiddellijke verdeling getroffen belangen van een of meer deelgenoten aanmerkelijk groter zijn dan de belangen die door de verdeling worden gediend, kan de rechter (…) een of meermalen, telkens voor ten hoogste drie jaren, een vordering tot verdeling uitsluiten.
Artikel 3:185 lid 1 BW
Voor zover de deelgenoten (…) over een verdeling niet tot overeenstemming kunnen komen, gelast op vordering van de meest gerede partij de rechter de wijze van verdeling of stelt hij zelf de verdeling vast, rekening houdende naar billijkheid zowel met de belangen van partijen als met het algemeen belang.
Artikel 3:300 lid 2 BW
Is de verweerder gehouden om tezamen met de eiser een akte op te maken, dan kan de rechter bepalen dat zijn uitspraak in de plaats van de akte of een deel daarvan zal treden.
Tekst volgens Burgerlijk Wetboek Boek 3, versie 29 december 2025.
Wat de rechter besliste over het huis
Bodemprocedure
70 uitspraken
Kort geding
73 uitspraken
- Verkoop aan een derde
- Overname, met voorwaarde
- Overname zonder voorwaarde
- Afgewezen of uitgesteld
Eén uitkomst per uitspraak. “Afgewezen of uitgesteld” betekent dat de rechter in die procedure geen verkoop of overname gaf.
63 van 70 gewone procedures eindigden met verkoop of overname
Van de 70 bodemprocedures in onze telling eindigden er 30 met verkoop aan een derde. In 20 kreeg een van de twee het huis, op voorwaarde dat de ander uit de hypotheek werd ontslagen. In 13 ging het huis zonder zo een voorwaarde naar een van beiden. Samen 63 van de 70.
De 7 andere: 3 keer gaf de rechter uitstel, 3 keer wees hij de verkoop af en 1 keer de overname. Dat zijn de uitzonderingen. Hoe lang die procedures duurden, hebben we niet gemeten.
In kort geding ligt dat anders. Van de 73 kort gedingen eindigden er 24 zonder verkoop of overname. 14 keer wilde iemand verkopen en kreeg niets, 8 keer wilde iemand overnemen en kreeg niets. Bij 7 van die 14 afgewezen verkoopwensen noemt de samenvatting van de uitspraak het ontbrekende spoedeisend belang.
Welke route past bij jouw situatie?
Vul in wat er speelt. Je ziet welke route bij jou past, wat in orde is, waar je op moet letten en wat nog ontbreekt, met het wetsartikel of de uitspraak erbij. Onderaan staat een brief aan je ex die je kunt aanpassen. De check voorspelt niet wat een rechter beslist.
Jouw route
Werkt in je browser, we slaan niets op. De punten volgen het Burgerlijk Wetboek en de uitspraken in onze telling. Algemene informatie, geen advies over jouw zaak.
Kort geding werkt alleen met haast die je kunt laten zien
Op 31 maart 2023 maakte de Hoge Raad een einde aan de twijfel. Een rechter in kort geding mag een ex veroordelen om mee te werken aan verkoop en levering van het huis aan een derde (HR:2023:499). De Hoge Raad vernietigde daarmee, in het belang der wet, een arrest van het hof Den Haag uit 2018.
“(…) kan de rechter in kort geding ook op vordering van een deelgenoot een veroordeling uitspreken jegens een andere deelgenoot om mee te werken aan de verkoop en levering van een tot een gemeenschap behorend goed aan een derde.”
Veel veranderde dat in onze telling niet. Rechtbanken gaven ook voor maart 2023 al verkoop in kort geding. Het aandeel kort gedingen zonder uitkomst bleef in dezelfde orde: 10 van de 28 ervoor, 14 van de 45 erna. De drempel blijft het spoedeisend belang. Dat je verder wilt met je leven, is op zich geen spoed.
Spoed kan zitten in een betalingsachterstand bij de bank, een dreigende veiling of lasten die een van de twee niet meer kan dragen. Ook dan weegt de rechter het belang van de ander mee, zoals in Zeeland-West-Brabant in 2024 (RBZWB:2024:8080).
Kort geding vóór en na de Hoge Raad
Kort geding vóór 31 maart 2023
28 uitspraken
Kort geding daarna
45 uitspraken
- Verkoop aan een derde
- Overname, met voorwaarde
- Overname zonder voorwaarde
- Afgewezen of uitgesteld
Datum van de uitspraak, gesplitst op 31 maart 2023. Wij tellen niet hoeveel kort gedingen er werden aangespannen, alleen de gepubliceerde uitspraken.
Zeven kort gedingen waarin verkopen niet lukte
| Datum | Wat de rechter zei | Uitspraak |
|---|---|---|
| 21 oktober 2021 | Geen spoedeisend belang, en geen gewichtige reden voor een machtiging om te verkopen. | RBROT:2021:10291 |
| 20 januari 2022 | Een gewone gemeenschap, geen huwelijksgemeenschap. Meewerken aan verkoop afgewezen: geen spoed. | RBROT:2022:1223 |
| 29 juni 2023 | Geen spoedeisende gewichtige redenen, en het geregistreerd partnerschap was nog niet ontbonden. | RBAMS:2023:4024 |
| 23 februari 2024 | Geen spoed om te verkopen. Wel moest de man meebetalen aan de hypotheek, ook al woonde de vrouw er alleen. | RBROT:2024:1526 |
| 19 november 2024 | Spoed gewogen tegen het belang van de vrouw. Dat van de vrouw woog zwaarder. | RBZWB:2024:8080 |
| 12 mei 2025 | De een wilde verkopen, de ander de verdeling uitstellen. Allebei afgewezen: bij geen van beiden spoed. | RBNNE:2025:1949 |
| 6 oktober 2026 | Verkoop aan een derde afgewezen wegens ontbrekende spoed, in een zaak die ook over de zorgregeling ging. | RBROT:2026:14048 |
Alle zeven komen uit de 14 kort gedingen waarin een verkoopwens werd afgewezen. Samengevat uit de uitspraak zelf.
Overnemen kan, maar met een deadline
Wil een van jullie in het huis blijven, dan kan de rechter het huis aan die partner toedelen. In 29 van de 143 uitspraken deelde de rechter het huis toe aan een van beiden, onder de voorwaarde dat de ander uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek werd ontslagen. Het slot van die uitspraken noemt dat ontslag minstens 22 keer.
Die kans heeft een einddatum. In Limburg kreeg de vrouw in 2021 drie maanden na de inschrijving van de scheiding om de financiering rond te krijgen (RBLIM:2021:3940). In Den Haag ook drie maanden (RBDHA:2024:391). In Rotterdam zes maanden (RBROT:2021:3072). Lukt het niet, dan volgt verkoop.
Hoe dat afloopt als iemand de deadline mist, liet Rotterdam in juni 2026 zien. De man had de kans gekregen om over te nemen, zoals ze hadden afgesproken. Het lukte niet. De vrouw mocht de afspraak ontbinden en de man moest alsnog meewerken aan verkoop (RBROT:2026:9550).
Kan je ex niet overnemen, dan is “ik wil hier blijven” op zich geen reden voor de rechter om de verkoop te weigeren. Kinderen in het huis kunnen wel uitstel geven, daarover hieronder meer. Een ex die de hypotheek niet alleen kan dragen, houdt jou aansprakelijk voor een huis waar jij niet woont.
Wat een rechter weegt bij overname
- Kan de overnemer de hypotheek alleen dragen? Een schriftelijke bevestiging van de bank telt zwaarder dan een berekening.
- Wordt de ander uit de hoofdelijke aansprakelijkheid ontslagen? Zonder dat ontslag blijft de ander aansprakelijk voor de hypotheek. Daarom zetten rechters het als voorwaarde in de uitspraak.
- Welke waarde geldt? In beginsel de waarde op het moment van verdelen, dus nu, niet op de dag van de scheiding (RBROT:2021:3072).
- Wonen er kinderen? Dat kan de doorslag geven voor de ouder die de lasten kan dragen (RBNHO:2026:13993).
Van afspraak tot uitspraak
- Convenant met afspraken over het huis. Uitspraak pas in 2025 (RBDHA:2025:8911).
- Gescheiden. In 2019 droeg een beschikking de vrouw op mee te werken. In 2021 volgde een kort geding (RBOVE:2021:386).
- Convenant: de woning wordt verkocht. In 2022 gelastte de rechtbank die verkoop (RBROT:2022:2512).
- Vonnis over de woning. In 2023 stond een van de twee opnieuw bij de rechter, in kort geding (RBNHO:2023:6975).
Twaalf jaar na het convenant nog steeds samen eigenaar
Hier heeft de ex op Tweakers een punt, en dat moeten we eerlijk zeggen. Het kán jaren duren. In 18 van de 143 uitspraken ging het om een afspraak of convenant over het huis die niet was uitgevoerd. In 22 lag er al een eerdere rechterlijke beslissing over het huis en stond iemand opnieuw bij de rechter.
Maar kijk wat die zaken gemeen hebben. In alle vijf lag er al jaren een afspraak of uitspraak op papier die niet was uitgevoerd. In Overijssel besliste de rechter in 2023 over een convenant uit 2011 dat nooit was uitgevoerd (RBOVE:2023:2110). Dat lag niet aan de wet.
Vijf zaken die jaren bleven liggen
| Wat er gebeurde | Uitkomst | Uitspraak |
|---|---|---|
| Convenant in 2007, uitspraak in 2025 | Verkoop | RBDHA:2025:8911 |
| Convenant in 2011, toedeling twaalf jaar later | Toedeling | RBOVE:2023:2110 |
| In 2013 afgesproken te verkopen, in 2022 gelastte de rechter de verkoop | Verkoop | RBROT:2022:2512 |
| Gescheiden in 2011, beschikking in 2019, kort geding in 2021 | Verkoop | RBOVE:2021:386 |
| Vonnis in 2016, kort geding in 2023 | Verkoop | RBNHO:2023:6975 |
De jaartallen komen uit de samenvatting of de feiten van de uitspraak. In alle vijf besliste de rechter uiteindelijk over het huis.
Kinderen in huis geven uitstel, geen veto
Wonen er minderjarige kinderen in het huis, dan weegt dat zwaar. Het hof Amsterdam vond in 2022 dat tot zes maanden na de inschrijving van de scheiding de stabiliteit van de kinderen zwaarder woog dan het belang van de man bij een snelle verkoop (GHAMS:2022:2376). Die tijd gaf de vrouw de kans om te onderzoeken of zij kon overnemen.
In Noord-Holland ging de rechtbank in 2022 verder. De man wilde verkopen om van de overwaarde een eigen huis te kopen. De vrouw zou met de kinderen op straat komen te staan. De rechter sloot de verdeling uit tot 1 juli 2023, ruim een jaar (RBNHO:2022:4559).
Dat is uitstel, geen eindpunt. Artikel 3:178 lid 3 BW geeft telkens ten hoogste drie jaar. En is al beslist hoe het huis verdeeld wordt, dan kan uitstel niet meer, oordeelde het hof Amsterdam in 2025 (GHAMS:2025:120).
Getrouwd in gemeenschap van goederen? Eerst het verzoek tot echtscheiding
Zolang het echtscheidingsverzoek niet bij de rechtbank ligt, bestaat de gemeenschap van goederen nog. De verdelingsregels uit Boek 3 gelden dan niet voor die gemeenschap (artikel 3:189 BW). Met huwelijkse voorwaarden en het huis op jullie beider naam ligt dat anders: dan is het huis een gewone gemeenschap van jullie twee. De gemeenschap eindigt op de dag dat het verzoek is ingediend (artikel 1:99 BW).
In Amsterdam wees de voorzieningenrechter in 2023 een verkoop af, onder meer omdat het geregistreerd partnerschap nog niet was ontbonden (RBAMS:2023:4024). Wil je eerder verkopen, dan heb je toestemming van je partner nodig zolang die in het huis woont (artikel 1:88 BW). Weigert die, dan kan de rechtbank beslissen.
Na de scheiding kan de rechter de partner die in het huis woont nog zes maanden laten blijven, tegen een redelijke vergoeding (artikel 1:165 BW).
143 uitspraken zijn geen kansberekening
Lees de getallen niet als “je wint in 90% van de gevallen”. Het zijn gepubliceerde uitspraken. De meeste ruzies over een huis eindigen eerder, met een makelaar, een mediator of een advocaat die een brief stuurt. Wat bij de rechter komt, is het deel dat vastliep.
We lazen de samenvatting en het slot van elke uitspraak en codeerden ze zelf. Geen jurist heeft die keuzes nagekeken. We maakten geen onderscheid tussen getrouwde stellen en samenwoners, en niet tussen wie de zaak begon. Rechtbank en hof staan door elkaar. Bij de dwangsommen en de vervangende handtekening telden we wat het slot letterlijk noemt. Dat is een ondergrens.
Wat de telling wel laat zien: de wet is aan de kant van wie wil verdelen, en uitstel is de uitzondering.
Stuur deze week een voorstel met drie makelaars
Zet op papier wat je wilt, met een datum. Noem drie makelaars en laat je ex er een kiezen. Wil je ex overnemen, geef dan een termijn waarin de bank het ontslag uit de hypotheek bevestigt. In de zaken hierboven gaven rechters drie tot zes maanden.
De verkoopcheck maakt die brief voor je. Reageert je ex niet, dan is die brief het eerste stuk in je dossier. Wil je weten hoe sterk je hele zaak staat, met de wet en uitspraken erbij, doe dan de stresstest voor je zaak. Meer over scheiden, alimentatie en gezag staat op de pagina over familierecht.
Ex wil huis niet verkopen: vragen die mensen stellen
Hoe lang kan een ex de verkoop van het huis tegenhouden?
Zolang niemand naar de rechter gaat, onbeperkt. Ga je wel, dan beslist de rechter over de verdeling (artikel 3:185 BW). Uitstel kan alleen als de rechter dat bepaalt, telkens voor ten hoogste drie jaar (artikel 3:178 lid 3 BW). In onze telling gaf de rechter 3 keer uitstel in 70 gewone procedures.
Wat als één eigenaar niet wil verkopen?
Dan vraag je de rechter om de verdeling vast te stellen. Die kan bepalen dat het huis verkocht wordt en dat zijn of haar uitspraak de handtekening van de weigerende eigenaar vervangt (artikel 3:300 BW). Van de 143 uitspraken in onze telling eindigden er 68 met verkoop aan een derde.
Hoe lang mag een ex in de woning blijven?
Na een echtscheiding kan de rechter bepalen dat de partner die in het huis woont dat nog zes maanden mag blijven doen, tegen een redelijke vergoeding (artikel 1:165 BW). Wonen er kinderen, dan kan de rechter de verdeling langer uitstellen, telkens voor ten hoogste drie jaar (RBNHO:2022:4559).
Kan een ex-partner uitkopen weigeren?
Ja, je ex hoeft je bod niet te accepteren. Maar dan beslist de rechter. Kan jij de hypotheek alleen dragen en de ander uit de aansprakelijkheid laten ontslaan, dan kan de rechter het huis aan jou toedelen met een termijn. Dat gebeurde 29 keer in onze telling. Lukt het binnen die termijn niet, dan volgt in die uitspraken verkoop.
Mag mijn ex het huis verkopen zonder mijn handtekening?
Niet als het huis van jullie samen is. Voor verkoop en levering zijn jullie allebei nodig, tenzij de rechter bepaalt dat zijn uitspraak de handtekening vervangt. Zijn jullie nog getrouwd en woon je er, dan heeft je partner ook voor een huis op zijn of haar naam jouw toestemming nodig (artikel 1:88 BW).
Heeft een kort geding zin als mijn ex niet wil verkopen?
Alleen met haast die je kunt laten zien, zoals een achterstand bij de bank of een dreigende veiling. Sinds de Hoge Raad in maart 2023 staat vast dat het kan. Maar 24 van de 73 kort gedingen in onze telling eindigden zonder verkoop of overname.
Na de brief komt overleg, of de rechter
Reageert je ex binnen de termijn, dan maken jullie samen afspraken bij een makelaar of mediator. Reageert hij of zij niet, dan heb je met die brief laten zien dat je het eerst samen probeerde. Een advocaat is in een verdelingszaak bij de rechtbank verplicht. Het Juridisch Loket legt gratis uit wat je eerst kunt doen.
Terug naar de verkoopcheckBronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikelen 3:166, 3:174, 3:178, 3:185, 3:189 en 3:300 (versie 29 december 2025)
- Burgerlijk Wetboek Boek 1: artikelen 1:88, 1:99 en 1:165 (versie 8 juli 2025)
- Hoge Raad: HR:2023:499
- Gerechtshof: GHAMS:2022:2376 · GHAMS:2025:120
- Rechtbank, kort geding afgewezen: RBROT:2021:10291 · RBROT:2022:1223 · RBAMS:2023:4024 · RBROT:2024:1526 · RBZWB:2024:8080 · RBNNE:2025:1949 · RBROT:2026:14048
- Rechtbank, verkoop en overname: RBLIM:2021:3940 · RBDHA:2024:391 · RBROT:2021:3072 · RBROT:2026:9550 · RBNHO:2026:13993 · RBNHO:2022:4559 · RBAMS:2023:4024
- Rechtbank, zaken die jaren duurden: RBDHA:2025:8911 · RBOVE:2023:2110 · RBROT:2022:2512 · RBOVE:2021:386 · RBNHO:2023:6975
- Tweakers forum, draad van juli 2025 over een ex die het huis niet wil verkopen
- Juridisch Loket, koopwoning na samenwonen, gelezen 15 november 2026
Hoe we met de databank van AI Rechtshulp werken: zo meten wij. Een nummer als RBROT:2026:9550 is het adres van een uitspraak: wat is een ecli.