Erfdienstbaarheid · 73 rechtszaken over recht van overpad door verjaring

Recht van overpad na twintig jaar? Alleen lopen is bijna nooit genoeg.

Veel mensen denken dat een pad waar ze al twintig jaar overheen lopen vanzelf hun recht wordt. In 53 van de 73 rechtszaken die we telden wees de rechter dat af. Meestal niet omdat de twintig jaar niet vol waren, maar omdat gebruik nog geen bezit is.

Check je doorgang

Stand 10 november 2026 · AI Rechtshulp

Klinkerpad tussen twee houten tuinschuttingen achter rijtjeshuizen, met een openstaande groene tuinpoort en een fiets tegen de schutting
73bodemzaken sinds 2016 waarin de rechter oordeelde over een recht van weg door verjaring
53 van 73keer kreeg de gebruiker geen recht
45 van 53van die afwijzingen: alleen gebruik, of gebruik met toestemming
2012vroegste jaar waarin een recht van weg na twintig jaar kon ontstaan. Gebruik van voor 1992 telt meestal niet

Eigen telling in uitspraken op rechtspraak.nl van maart 2016 tot en met oktober 2026. Een rechtbank en een hof in dezelfde zaak tellen als één zaak. Korte gedingen staan apart, verderop. Gepubliceerde zaken zijn geen steekproef, dus dit is geen kans voor jouw zaak. De indeling is van AI Rechtshulp; geen jurist heeft haar gecontroleerd.

Een erfdienstbaarheid ontstaat op twee manieren

Een recht van overpad is een erfdienstbaarheid: een recht dat bij jouw huis hoort en op de grond van je buren rust. Verkoop je het huis, dan gaat het recht mee. Het ontstaat op twee manieren: door vestiging in een akte bij de notaris, of door verjaring (artikel 5:72 BW).

Staat je recht in een akte, dan is het simpel. Wat je mag, staat in die akte. Zonder akte moet je laten zien dat het recht door verjaring is ontstaan. Daar gaat deze pagina over, en daar gaat het in de rechtszaal vaak mis.

Heb je helemaal geen andere weg naar de openbare weg, dan is er nog een derde route: de noodweg. Die vraag je aan de rechter, en je betaalt de eigenaar een vergoeding (artikel 5:57 BW).

Vier routes naar een doorgang

RouteWat je nodig hebtWet
AkteEen notariële akte, ingeschreven bij het Kadaster5:72, 5:73
Verjaring, 20 jaarTwintig jaar onafgebroken bezit, goede trouw hoeft niet3:105, 3:306
Verjaring, 10 jaarTien jaar bezit te goeder trouw, meestal na een akte die misging3:99
NoodwegGeen behoorlijke toegang tot de openbare weg, plus een vergoeding5:57
Burgerlijk Wetboek, boek 3 en 5. Een noodweg vervalt zodra hij niet meer nodig is.

Heb je recht van overpad?

Vul in hoe het zit met de doorgang. Je ziet waar je zaak sterk is, waar zaken zoals de jouwe vaak stranden, en je krijgt een brief voor de eigenaar.

Overpadcheck
Door jou of de vorige eigenaren van je huis.
Bijvoorbeeld het jaar van de poort. Leeg laten als het tegelijk begon.

Wat is er behalve het gebruik zelf?


Je situatie nu

    Wat je nu kunt doen

      Rekent in je browser, we slaan niets op. De check volgt de wet en de rechtspraak; hij kent je akte en je bewijs niet. Of er echt een recht is, zegt alleen de eigenaar of de rechter.

      Twintig jaar zijn meestal niet het probleem

      We lazen 133 uitspraken met erfdienstbaarheid en verjaring in de samenvatting en een pad, steeg, oprit of doorgang in de zaak. In 73 bodemzaken zei de rechter of er een recht door verjaring was ontstaan.

      De gebruiker verloor 53 keer. Bij 35 van die zaken was het oordeel: je hebt de doorgang gebruikt, maar niet in bezit gehad. Bij nog eens 10 was er toestemming gegeven of werd het gebruik gedoogd. Dat de twintig jaar niet vol waren, gaf maar 6 keer de doorslag.

      De mythe gaat dus over de verkeerde vraag. Niet “hoe lang loop ik hier al?”, maar “kon de eigenaar zien dat ik dit als mijn recht behandelde?”

      Uitkomst in 73 bodemzaken, 2016 tot en met oktober 2026

      • Recht aangenomen20
      • Afgewezen: gebruik is geen bezit35
      • Afgewezen: toestemming of gedogen10
      • Afgewezen: termijn niet vol6
      • Afgewezen: te weinig bewijs2
      Daarnaast 11 korte gedingen: 7 keer kreeg de gebruiker voorlopig gelijk. Niet in de grafiek: 44 uitspraken die over iets anders gingen, zoals eigendom van de grond of de uitleg van een akte, of die in hoger beroep werden vernietigd. Hoe we werken: zo meten wij.

      Een poort zegt de rechter meer dan twintig jaar heen en weer lopen

      Bezit betekent dat je de doorgang gebruikt alsof het jouw recht is, en dat de eigenaar dat kan zien (artikel 3:107 en 3:108 BW). Lopen, fietsen en rijden doet een buur met toestemming ook. Daarom kijkt de rechter naar wat er naast het gebruik is.

      ZaakWat er wasUitkomst
      Rotterdam 2020Sinds 1963 met de auto over het pad naar een garage achter het huis. Vorige eigenaren hadden het pad bestraat. De garage heeft zonder het pad geen zin, en daarin zag de rechter het bezit. Omdat het gebruik voor 1992 begon, telde het pas vanaf 1992.Recht van weg ontstaan. Het hof bleef daarbij (Den Haag 2022).
      Hof Den Bosch 2024Een poort in de schuur die uitkwam op een brandgang. Vrije toegang, verharding en die poort, minstens twintig jaar lang: samen was dat bezit, oordeelde het hof.Recht van overpad ontstaan.
      Amsterdam 2024Een pad, afgesloten met een hek. De rechter noemde de regel: bezit van een weg blijkt uit “een pad, een deur of een andere inrichting die uitsluitend voor de bezitter van de erfdienstbaarheid van nut kan zijn”, of uit gebruik dat zo vaak plaatsvindt dat het geen losse inbreuk meer is.Recht ontstaan.
      Midden-Nederland 2025Jarenlang met de auto over het erf van de buren naar de openbare weg. Geen andere feiten.Geen recht. “Gebruik op zichzelf impliceert nog geen bezit.” Het hof zag het ook zo (Arnhem-Leeuwarden 2026).
      Hof Den Bosch 2025Een pad langs een rij huizen dat jarenlang gebruikt werd. Een bewoner verklaarde: “Wij hebben het gebruik van dit pad door de familie gedoogd, maar er is nooit sprake geweest van een recht.”Geen recht. Aanwezigheid en gebruik waren “onvoldoende voor het aannemen van bezit”.

      Let op het moment. De termijn loopt vanaf de dag dat het bezit begon, dus vanaf de poort of de bestrating. Niet vanaf de eerste keer dat iemand over het pad liep. Kwam de poort er in 2010, dan ben je op zijn vroegst in 2030 klaar.

      Gebruik van voor 1992 telt meestal niet mee

      Dit verrast veel mensen die zeggen dat het pad “al sinds de jaren zestig” gebruikt wordt. Tot 1 januari 1992 gold het oude Burgerlijk Wetboek. Daaronder kon je een recht van weg niet door verjaring krijgen. De rechtbank Den Haag zei het in 2026 zo:

      “Onder het OBW, zoals dat gold tot 1 januari 1992, [waren] uitsluitend zogenoemde voortdurende en zichtbare erfdienstbaarheden voor bezit vatbaar.”

      Een weg is volgens de rechtspraak meestal geen voortdurende erfdienstbaarheid, want je gebruikt hem alleen als je erover gaat. De klok begon dan op 1 januari 1992 te lopen. Twintig jaar later, op 1 januari 2012, kon het recht op zijn vroegst ontstaan. Het hof Amsterdam keek daarom alleen naar wat er tussen die twee data gebeurde (Amsterdam 2017).

      Er zijn uitzonderingen. Onder het oude recht bestond ook de buurweg, en soms is een recht al vóór 1992 op een andere manier ontstaan. Dat is maatwerk. Ga er niet van uit dat het voor jou geldt.

      Tien jaar kan ook, maar alleen na een akte die misging

      De korte termijn van tien jaar vraagt bezit te goeder trouw (artikel 3:99 BW). In de praktijk gaat het dan om een recht dat iemand ooit in een akte wilde vastleggen, waarbij iets misging. De rechtbank Rotterdam: de verkrijgende verjaring “dient ertoe om gebreken te helen van een vestiging door akte en inschrijving, die in het verleden daadwerkelijk plaatsvond” (Rotterdam 2024).

      De Hoge Raad maakte het in 2023 iets makkelijker. Merkten de eigenaren destijds niet dat het recht niet goed in de akte stond, en valt hun dat niet te verwijten? Dan staat hun goede trouw nog steeds. Ook als ze de fout later in het Kadaster hadden kunnen zien (Hoge Raad 2023).

      Dacht je gewoon dat het mocht, zonder akte? Dan geldt de lange termijn van twintig jaar.

      Is je doorgang dichtgezet? In kort geding won de gebruiker vaker

      Zet de eigenaar een hek of schutting neer, dan wil je niet twee jaar wachten op een bodemzaak. Een kort geding gaat sneller. De rechter geeft dan een voorlopig oordeel. In 11 korte gedingen in onze telling kreeg de gebruiker 7 keer gelijk.

      In Rotterdam moesten de eigenaren binnen drie dagen het hek op het uitpad breder maken of weghalen, met een dwangsom van € 500 per dag tot maximaal € 50.000. Wel op voorwaarde dat de gebruiker binnen vier weken een bodemzaak begon (Rotterdam 2024).

      In Midden-Nederland had een buurman een schutting gezet waardoor een pad smaller werd. Volgens de rechter bestond de doorgang al sinds 1928. De buren reden er met fiets en scooter over en zetten er hun containers door. De schutting moest binnen zeven dagen weg, en het pad moest minstens 1,10 meter breed blijven (Midden-Nederland 2021).

      Een kort geding is geen eindoordeel. Het hof Amsterdam liet in 2026 een afwijzing staan, omdat er inmiddels geen spoedeisend belang meer was (Amsterdam 2026).

      Foto’s, getuigen, brief, Kadaster

      1. Maak foto’s van de afsluiting, met datum. Bewaar oude foto’s van de doorgang, ook van vorige eigenaren.
      2. Vraag buren en vorige eigenaren om een korte verklaring: sinds wanneer, wie, en of er ooit toestemming was.
      3. Stuur de eigenaar een brief met een termijn. De brief staat in de check hierboven.
      4. Vraag bij het Kadaster je eigen akte en die van de buren op. Misschien staat het recht er gewoon in.

      Ben jij de eigenaar van de grond? Toestemming op papier stopt de verjaring

      Deze pagina gaat vooral over de gebruiker. Maar de telling is ook nuttig voor wie de grond bezit. Wie met toestemming gebruikt, is houder. Hij blijft houder zolang er niets verandert (artikel 3:111 BW). In 10 afgewezen zaken was dat de reden.

      Wil je je buren gewoon laten lopen zonder dat er een recht ontstaat? Leg dan schriftelijk vast dat het gebruik met jouw toestemming is en dat je die kunt intrekken. Erkent de gebruiker dat het niet zijn recht is, dan stuit dat de verjaring (artikel 3:318 BW). Een rechtszaak doet dat ook (artikel 3:316 BW).

      Is het recht er al, dan kom je er moeilijk vanaf. Je mag het pad wel verleggen naar een ander deel van je grond, op eigen kosten, als de gebruiker er niet op achteruit gaat (artikel 5:73 lid 2 BW). Opheffen kan alleen als de gebruiker er geen redelijk belang meer bij heeft (artikel 5:79 BW) of bij onvoorziene omstandigheden (artikel 5:78 BW). In Overijssel lukte dat niet: een weg die al sinds 1950 gebruikt werd, met zwaar vrachtverkeer naar een bedrijf, bleef bestaan. Dat het verkeer was toegenomen, vond de rechter niet bewezen (Overijssel 2025).

      Wat deze telling niet zegt

      Gepubliceerde uitspraken zijn een kleine en scheve selectie. Wie een sterke zaak heeft, schikt vaak. Zaken over een pad dat duidelijk van niemand anders kon zijn, komen zelden bij de rechter.

      De 53 afwijzingen zeggen dus niet dat jouw kans 27 procent is. Ze zeggen wel waar de rechter op let als het misgaat. En dat is bijna altijd hetzelfde punt: het verschil tussen gebruik en bezit.

      We hebben elke zaak ingedeeld naar de hoofdreden van de rechter. Een zaak kan meer redenen hebben. Waar een hof of de Hoge Raad een uitspraak vernietigde, telden we die uitspraak niet mee.

      Vragen over recht van overpad en erfdienstbaarheid

      Wat is een erfdienstbaarheid?

      Een recht dat bij een huis of stuk grond hoort en rust op de grond van een ander. Het bekendste is het recht van overpad: je mag over de grond van je buren naar de openbare weg. Het recht gaat mee als een van de huizen verkocht wordt.

      Hoe lang moet je een pad gebruiken voor recht van overpad?

      Zonder akte twintig jaar onafgebroken bezit (artikel 3:105 en 3:306 BW). Bij een akte die misging kan tien jaar bezit te goeder trouw genoeg zijn (artikel 3:99 BW). Voor een weg telt de tijd meestal pas vanaf 1 januari 1992. Alleen gebruik is meestal geen bezit.

      Staat een recht van overpad door verjaring in het Kadaster?

      Niet vanzelf. Het ontstaat buiten de notaris om. Je kunt de eigenaar vragen mee te werken aan een akte bij de notaris. Wil hij niet, dan kun je de rechter vragen vast te stellen dat het recht bestaat. Zo verklaarde de rechtbank in Noord-Holland in 2025 voor recht dat er door verjaring een overpad over een grindpad was ontstaan, naar de voordeur en de poort van de buren (Noord-Holland 2025).

      Wat is het verschil tussen recht van overpad en een noodweg?

      Een recht van overpad is een erfdienstbaarheid uit een akte of door verjaring. Een noodweg vraag je aan de rechter als je erf geen behoorlijke toegang tot de openbare weg heeft. Je betaalt de eigenaar dan vooraf een vergoeding, en de noodweg vervalt zodra je hem niet meer nodig hebt (artikel 5:57 BW).

      Mag de eigenaar het pad verleggen?

      Ja, als je er niet op achteruit gaat. Hij mag een ander deel van zijn grond aanwijzen en betaalt zelf de kosten (artikel 5:73 lid 2 BW).

      Ik kocht het huis pas vijf jaar geleden. Telt de tijd van de vorige eigenaar mee?

      Vaak wel. De rechter telt het bezit van je voorgangers mee als het zonder onderbreking doorliep (artikel 3:102 BW). Daarom zijn verklaringen van vorige eigenaren zo belangrijk.

      Gaat je burenruzie over meer dan het pad?

      Schuttingen, ramen bij de erfgrens en bomen staan bij burenrecht. Hoe termijnen werken, ook buiten het burenrecht, lees je bij verjaring. Wil je weten hoe sterk je eigen zaak is, probeer de stresstest voor je zaak, of zoek zelf uitspraken in ai rechtshulp.

      Terug naar de check

      Bronnen

      Een nummer als ECLI:NL:HR:2023:1825 is het adres van een uitspraak: wat is een ecli. Stand 10 november 2026. Algemene informatie, geen juridisch advies.