Nieuw Wetboek van Strafvordering · stand 16 oktober 2026
Nieuw Wetboek van Strafvordering. Zoek waar jouw artikel straks staat.
Het wetboek uit 1926 gaat eruit. Het nieuwe Wetboek van Strafvordering staat sinds 13 maart 2026 in het Staatsblad en moet op 1 april 2029 ingaan. Het Openbaar Ministerie schreef in juni dat het niet langer garant staat voor tijdige ICT en pleit voor substantieel uitstel. Tik een artikel in en lees oud en nieuw naast elkaar, lid voor lid.
Zoek een artikel
De wetteksten worden geladen.
Eigen telling in de rechtspraak
Artikel 422 en 359 staan bovenaan de telling. Op drie staat de regeling voor vormverzuimen.
We lieten een teller lopen over de publicaties in onze eigen collectie van rechtspraak.nl: uitspraken en conclusies van de advocaat-generaal bij de Hoge Raad. In 88.630 daarvan vond hij een verwijzing naar een artikel uit het Wetboek van Strafvordering. Artikel 422 (16.539 publicaties) en artikel 359 (15.515) staan bovenaan. Dat zegt minder dan het lijkt. Artikel 422 gaat over de behandeling in hoger beroep en staat vaak in een vaste openingszin van arresten: het hof deed onderzoek “overeenkomstig het bepaalde bij artikel 422”. Artikel 359 regelt wat een vonnis moet bevatten.
Op drie staat , met 7.343 publicaties. Dat is de regeling voor vormverzuimen: wat doet de rechter als de politie de regels overtrad? In het nieuwe wetboek wordt dat een eigen titel, “Processuele sancties”, met drie artikelen: strafvermindering, bewijsuitsluiting en verlies van het recht om te vervolgen. De nieuwe tekst spreekt van onrechtmatig handelen bij “het opsporingsonderzoek of de vervolging”, waar de huidige het heeft over vormen die bij “het voorbereidend onderzoek” zijn verzuimd.
Wat de telling niet bewijst: alleen gepubliceerde uitspraken en conclusies tellen mee, en de meeste strafzaken worden nooit gepubliceerd. Een vermelding is ook geen inhoudelijk geschil. De teller kent alleen de schrijfwijzen “artikel 12 Sv”, “art. 12 Sv” en “artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering”, met lidaanduidingen ertussen.
Lijsten worden geladen.
Rechtstreeks uit de wettekst
Vijf veranderingen die je in de tekst zelf terugziet
Dit staat er letterlijk. Klik op een artikel om het in de wijzer te openen.
Beklag als de politie niet eens gaat zoeken
Nu kun je met bij het hof klagen als het OM niet vervolgt. In kan dat ook over het achterwege blijven van opsporing. Dan dien je eerst een klacht in bij de officier van justitie, die binnen zes weken beslist. Pas daarna ga je naar het hof.
De grondregels staan voortaan vooraan
Het nieuwe wetboek opent met regels die nu alleen in verdragen en rechtspraak staan: een eerlijk proces binnen een redelijke termijn (), onschuldig tot het tegendeel bewezen is () en een strafproces dat recht doet aan de belangen van het slachtoffer (). Alle drie zonder voorganger in het huidige wetboek.
Je verhoor mag op beeld, en je hoort het als het gebeurt
Volgens kan de politie van een verhoor geluids- of beeldopnamen maken en moet de verhoorder dat melden. wil je verklaring zoveel mogelijk in je eigen woorden en in vraag-en-antwoordvorm op papier.
Vormverzuim krijgt een eigen hoofdstuk
De drie sancties uit verhuizen naar een eigen titel. Bewijs dat onrechtmatig is verkregen mag volgens meetellen, “tenzij het belang van een goede rechtsbedeling zich daartegen verzet”. Hoe rechters dat gaan invullen, weet nu nog niemand.
Digitaal onderzoek en de doorzoeking op afstand
Gegevens van een telefoon of computer heten in de wet “digitale-gegevensdrager” of “geautomatiseerd werk”. maakt een doorzoeking op afstand mogelijk bij iemand die gegevens verwerkt voor meer dan persoonlijk gebruik, als die persoon toestemming geeft. Zoek in de wijzer op “telefoon” voor alle artikelen die erover gaan. Meer over de huidige regels lees je in mag de politie je telefoon uitlezen.
Invoering
Is 1 april 2029 nog haalbaar?
Op papier wel. Het kabinet houdt 1 april 2029 aan en laat alle boeken tegelijk ingaan. Maar in de brief van 30 juni 2026 aan de Tweede Kamer staat dat het College van procureurs-generaal “niet langer garant” staat voor de ICT en pleit “voor een substantieel uitstel”. Het kabinet onderzoekt nu met de ketenpartners welke invoeringsscenario’s en welke datum realistisch zijn. Volgens de nota van 30 september moeten die onderzoeken “voor het eind van het jaar” klaar zijn; daarna kiest het kabinet de verdere aanpak.
Wij vinden dat het kabinet die datum sneller moet loslaten of hard moet maken. Advocaten, rechters en opleiders bereiden zich nu voor op een datum waarvan het OM schrijft dat het “realistisch gezien niet in staat” is om er volgens het nieuwe wetboek te werken. Tegelijk is uitstel geen gratis keuze. Het Adviescollege ICT-toetsing noemt het wetboek van 1926 zelf “onoverzichtelijk en ontoegankelijk”, en wie zonder advocaat een dagvaarding krijgt, merkt dat elke week dat het blijft gelden.
De Eerste Kamer neemt de twee vaststellingswetten aan.
Boek 1 tot en met 8 staan in het Staatsblad (Stb. 2026, 56 en 57). Nog niet in werking.
De eerste aanvullingswet (36913) gaat naar de Tweede Kamer, met een wettelijke regeling voor procesafspraken: strafvermindering van hooguit een derde, niet bij ernstige geweld- en zedenmisdrijven met 12 jaar of meer.
Het Adviescollege ICT-toetsing: met de huidige aanpak is de ICT niet op tijd klaar.
Brief van staatssecretaris en minister: het OM vraagt om substantieel uitstel (Kamerstuk 29279, nr. 1062).
De Verlengingswet Innovatiewet Strafvordering treedt in werking (Stb. 2026, 162). Daardoor blijft Titel X van het Vierde Boek, de Innovatiewet uit 2022, gelden tot het nieuwe wetboek ingaat.
Nota van wijziging bij de eerste aanvullingswet: één drempel van € 200.000 voor rechterlijke toetsing van hoge transacties en ontnemingsschikkingen (Kamerstuk 36913, nr. 8). In de nota naar aanleiding van het verslag houdt het kabinet 1 april 2029 nog aan (nr. 7).
Het OM adviseert over de tweede aanvullingswet, onder meer over het filteren van informatie van advocaten en andere geheimhouders.
Uitkomst van de onderzoeken naar invoeringsscenario’s en een realistische datum; beide Kamers worden geïnformeerd.
Tweede aanvullingswet en invoeringswet met het overgangsrecht naar de Kamer (streven).
Beoogde inwerkingtreding van het hele wetboek.
Bronnen en grenzen
Hoe betrouwbaar is de koppeling tussen oud en nieuw?
De wijzer gebruikt de transponeringstabellen van de wetgever zelf: de tabellen bij de memorie van toelichting van maart 2023 voor Boek 1 tot en met 6, en die bij de tweede vaststellingswet voor Boek 7, Boek 8 en hoofdstuk 10 van Boek 1. Die tabellen gaan over het wetsvoorstel, niet over de wet zoals die er na de Kamerbehandeling uitzag. Daarom hebben we ze naast de vastgestelde tekst uit het Staatsblad gelegd.
- De tabellen bevatten 3.559 verwijzingen naar een nieuw artikel. Daarvan bestaan er 3.552 direct in de vastgestelde tekst. Zes bevatten een tikfout, zoals 4.12.15 waar 4.2.15 bedoeld is. Die corrigeren we alleen als de tabel in omgekeerde richting het bevestigt, en de wijzer zegt het erbij. Eén verwijzing blijft onopgelost: bij artikel 226b noemt de tabel 2.10.73, dat niet in de vastgestelde tekst staat.
- De tabellen dekken 1.223 van de 1.227 nieuwe artikelen. De vier andere (1.1.17, 1.1.18, 2.1.7a en 5.5.19) staan er niet in, omdat ze na het opstellen van de tabel aan het wetsvoorstel zijn toegevoegd. De wijzer zegt dat erbij.
- 26 geldende artikelen van het huidige wetboek staan niet in de tabel. 19 daarvan (artikel 553 tot en met 575) horen bij de Innovatiewet Strafvordering, Titel X van het Vierde Boek. Die titel vervalt op het moment dat het nieuwe wetboek ingaat (Stb. 2026, 49). Voor de andere zeven geeft de tabel geen regel; zoek dan op een woord uit de tekst.
- De aanvullingswetten zelf zitten er nog niet in. Wat daarin verandert, staat nog niet in deze tekst.
Het huidige wetboek komt uit het Basiswettenbestand, versie 1 juli 2026. De woordvergelijking is een hulpmiddel om snel te zien wat er anders is. De officiële tekst blijft die in het Staatsblad en op wetten.overheid.nl.
De hele koppeling in Excel
Werk je liever in een spreadsheet, bijvoorbeeld om je eigen dossiers of modellen door te lopen? Download de koppeling als Excel-bestand: huidig naar nieuw en nieuw naar huidig per lid, met de letterlijke regel uit de tabel, onze telling per artikel en de volledige tekst van beide wetboeken. Gratis, je hebt alleen een account nodig.
Download de Excel (gratis account)Veelgestelde vragen
Vragen over het nieuwe wetboek
Geldt het nieuwe Wetboek van Strafvordering al voor mijn zaak?
Nee. Tot de inwerkingtreding geldt het huidige wetboek. Hoe lopende zaken worden overgezet regelt de invoeringswet, en die is nog niet naar de Kamer gestuurd. Heb je nu een strafzaak, kijk dan naar de huidige tekst en de rechtspraak daarover. Op onze pagina over strafrecht vind je uitspraken per onderwerp.
Wanneer gaat het nieuwe wetboek in?
Het kabinet mikt op 1 april 2029, alle boeken tegelijk. Het OM staat niet langer garant voor tijdige ICT en pleit voor substantieel uitstel. Het kabinet onderzoekt welke invoeringsscenario’s en welke datum realistisch zijn en wil dat voor het eind van 2026 afronden. Er is nog niets besloten.
Waar staat artikel 12 Sv straks?
Het beklag over niet vervolgen staat in hoofdstuk 5 van Boek 3, vanaf artikel 3.5.1. Je kunt dan ook klagen over het uitblijven van opsporing, maar dan eerst bij de officier van justitie. Hoe de procedure nu werkt, hoe lang hij duurt en hoe vaak het hof vervolging beveelt, lees je bij de artikel 12-procedure. Een uitgewerkt voorbeeld lees je in 155 ouders die vervolging van de Belastingdienst eisten.
Welke artikelen hebben een eigen uitleg?
Voor de artikelen waar het meest op gezocht wordt, staat een uitgebreide pagina met eigen cijfers uit de rechtspraak: de artikel 12-procedure (klagen als het OM niet vervolgt), artikel 67 Sv en voorlopige hechtenis, artikel 27 Sv: wanneer ben je verdachte, artikel 94 Sv: beslag en het klaagschrift, artikel 53 Sv: aanhouden bij heterdaad, het zwijgrecht (artikel 29 Sv) en de strafbeschikking en het verzet daartegen.
Kan ik de koppeling downloaden?
Ja. Met een gratis account download je alles als Excel-bestand, met vijf tabbladen: een toelichting, huidig naar nieuw, nieuw naar huidig en de tekst van beide wetboeken per lid. Naar de download.
Wat is een transponeringstabel?
Een lijst van de wetgever die per artikel aangeeft waar het in de nieuwe wet terechtkomt, en omgekeerd. De wijzer leest die tabellen in en zet de teksten erbij, zodat je niet met twee pdf’s naast elkaar hoeft te zoeken.
Waarom vind ik een artikel niet?
Huidige artikelen schrijf je zonder punten (12, 359a, 126nba), nieuwe met punten (3.5.1). Het huidige Vijfde Boek gebruikt ook punten (5.1.1); de wijzer vraagt dan welke je bedoelt. Een artikel dat al vervallen is of na maart 2023 is ingegaan, staat soms niet in de tabel. Zoek dan op een woord uit de tekst.
Een vraag over je eigen strafzaak?
Met ai rechtshulp stel je je vraag in gewone taal en krijg je de uitspraken en wetsartikelen erbij, met een link naar de bron. Het is geen advocaat en geeft geen advies over jouw zaak, maar je weet daarna wel waar je over praat.
Stel je vraag