Een 50-jarige ambtenaar uit Amersfoort kreeg deze week 120 uur taakstraf voor negen maanden lang schelden, hitsen en bedreigen in een openbare Telegram-groep. Hij riep op om de burgemeester van Loosdrecht de stad uit te rammen, schreef dat premier Jetten “dood en begraven” moest en dat Frans Timmermans van hem “zo de gaskamers ingeschopt” mocht worden. Zijn verweer voor de rechter: “In het echt ben ik heel anders dan op sociale media.”
De rechter volgde de eis van het Openbaar Ministerie precies: 120 uur werken, verder niets. Dat roept meteen de vraag op waar zo’n straf vandaan komt, want in de reacties onder dit soort zaken gaat het altijd twee kanten op — veel te licht, of juist een aanval op de vrije mening. Wij hebben de zaak naast eerdere uitspraken uit onze eigen jurisprudentiedatabase gelegd.
Waar 120 uur vandaan komt
De officier van justitie tenlastelegde drie dingen tegelijk: aanzetten tot haat en discriminatie (artikel 137d Sr), groepsbelediging (137c Sr) en opruiing tot geweld en brandstichting (131 Sr). Dat is precies dezelfde combinatie als in een zaak die de rechtbank Oost-Brabant op 9 maart 2026 behandelde, over een man uit Landgraaf die op X politici bedreigde en over “een smerig tyfus volk wat uitgeroeid moet worden” schreef.
Die man kreeg 150 uur taakstraf én zes weken voorwaardelijke gevangenisstraf met twee jaar proeftijd (ECLI:NL:RBOBR:2026:1539). De rechtbank rekende hem daar zwaar aan dat hij zich op politici richtte: dat tast niet alleen hun persoonlijke vrijheid aan, maar draagt bij aan een klimaat waarin politici hun werk niet meer zonder angst kunnen doen.
Leg je die twee naast elkaar, dan zie je hoe de weegschaal werkt. Vrijwel dezelfde feiten, 30 uur verschil en in Brabant een stok achter de deur die in Utrecht ontbreekt. Het verschil zit in wat de rechter aan de zitting overhoudt: de Amersfoorter had zijn chats verwijderd, zijn account opgezegd, excuusbrieven gestuurd aan Bontenbal en Van der Plas en volgens de rechter “inzicht in zijn fouten” getoond. Spijt is geen strafkorting op papier, maar in de praktijk scheelt het hier een voorwaardelijke celstraf.
De denkfout die de meeste mensen maken: “het was een besloten groep”
De zaak uit Amersfoort speelde zich af in een groep die iedereen kon inzien. Dat maakt de bewijsvraag makkelijk. Interessanter is wat er gebeurt als iemand precies hetzelfde typt in een besloten groep, want dat is het verweer dat je in deze zaken telkens ziet terugkomen: onder vrienden mag je alles zeggen.
Dat gaat niet op. Het gerechtshof Den Haag oordeelde in november 2023 dat berichten in een besloten Telegram-groep wel degelijk “in het openbaar” zijn gedaan in de zin van artikel 131 lid 1 Sr (ECLI:NL:GHDHA:2023:2207). In een andere zaak — een bericht tijdens de lockdown dat aanzette tot geweld tegen de minister-president — ging die bewijsklacht tot aan de Hoge Raad. Die deed hem op 11 maart 2025 af met artikel 81 lid 1 RO: geen nadere motivering nodig, de klacht houdt geen stand (ECLI:NL:HR:2025:312).
Praktisch gezegd: het slot op de groep beschermt je niet. Wat telt is of je bericht een onbepaalde groep mensen kan bereiken — en bij een chatgroep met tientallen leden die kunnen doorsturen, is dat al snel het geval.
Wat dit betekent als je zelf in zo’n groep zit
- Meelezen is niet strafbaar, meeschrijven kan dat wel zijn. De grens ligt bij aanzetten tot haat, discriminatie of geweld — niet bij een botte mening.
- Verwijderen achteraf laat de feiten staan. De politie had de berichten al; wat het wel deed, is meewegen in de straf.
- Een besloten groep is juridisch geen huiskamer.
- Richt je je op politici, ambtsdragers of journalisten, dan gaat de straf omhoog. Dat staat met zoveel woorden in de Brabantse uitspraak.
Onze conclusie
Deze zaak is geen uitschieter, maar precies wat je op grond van de bestaande lijn mocht verwachten: een taakstraf in de bandbreedte van 100 tot 150 uur voor een first offender die online maandenlang over de schreef gaat, met een voorwaardelijke celstraf erbij zodra het gedrag doorloopt of de spijt ontbreekt. Wie roept dat de rechter hier “niets” deed, vergelijkt met een gevoel; wij vergelijken met de uitspraken die er liggen.
Meer over hoe strafmaten in online zaken tot stand komen lees je in ons stuk over de strafmaat bij bankhelpdeskfraude. Over de grens tussen online gedrag en strafrecht binnen een gezin schreven we eerder naar aanleiding van criminele uitbuiting van een 14-jarige oplichter. En wil je weten hoe wij zulke zaken vinden en controleren: dat staat in kan AI jurisprudentie betrouwbaar vinden. Die groepschats komen trouwens ergens vandaan: uit een telefoon die is uitgelezen. Wanneer dat mag en wat een verweer daartegen oplevert, staat in mag de politie je telefoon uitlezen.
Bron van de zaak: RTV Utrecht, 13 augustus 2026. De uitspraak zelf was op het moment van schrijven nog niet gepubliceerd op rechtspraak.nl; de aangehaalde vergelijkingszaken wel.
Meer zaken over online-speech vind je bij de spraakmakende zaken.