Artikel 12 Sv · eigen telling 16 oktober 2026
Artikel 12-procedure. Wat er gebeurt als je klaagt dat het OM niet vervolgt.
In onze database staan 168 beslissingen van gerechtshoven op een artikel 12-klacht, gepubliceerd sinds 2010. In 21 daarvan beval het hof alsnog vervolging. Bij de beslissingen waarin de ontvangstdatum staat, lag er mediaan 352 dagen tussen klaagschrift en beslissing. Hieronder lees je hoe de procedure nu werkt, wat er in 2029 verandert en wat de gepubliceerde zaken laten zien.
Eigen telling in de rechtspraak
Eén op de acht gepubliceerde klachten eindigt in een bevel tot vervolging
Elk vakje is één gepubliceerde beschikking van een gerechtshof sinds 2010. Wat deze telling niet bewijst: hoven publiceren maar een klein deel van hun art. 12-beslissingen. In 2016 waren er volgens de Raad voor de rechtspraak 2.885 procedures, terwijl er uit dat jaar 16 in onze database staan. Gepubliceerd worden vaak de zaken die opvallen. Volgens dezelfde cijfers, gemeld in 2017, leidde toen al jaren ongeveer 10 procent van alle procedures tot vervolging (Advocatenblad, 23 maart 2017). Onze 21 van 168 ligt daar dichtbij.
Zo telden we
We zochten in onze collectie van rechtspraak.nl alle beschikkingen van gerechtshoven op een klacht over niet vervolgen, van 2010 tot en met 16 oktober 2026. Elke beslissing is automatisch gelabeld op het dictum. Bij elk label hoort het letterlijke citaat; we controleerden dat elk citaat echt in de uitspraak staat en lazen een steekproef zelf na.
Per jaar
Gepubliceerde beslissingen per jaar
- Bevel tot vervolging (21)
- Afgewezen of niet-ontvankelijk (130)
- Uitkomst niet uit de tekst te halen (17)
- 20107
- 20117
- 201210
- 201310
- 201418
- 201512
- 201616
- 20177
- 201823
- 201913
- 20209
- 20219
- 20227
- 20234
- 20245
- 20255
- 20266
Hoe lang het duurt
Van klaagschrift tot beslissing: meestal bijna een jaar
In 66 van de 168 beslissingen staat op welke dag het hof het klaagschrift ontving. Tussen die datum en de beslissing zat een mediaan van 352 dagen. Bij beslissingen van 2021 en later was dat 444 dagen (23 zaken), bij beslissingen van vóór 2016 nog 274 dagen (17 zaken). Bij 8 van de 66 lag er hooguit een half jaar tussen.
De langste wachttijd in de set: het hof Den Haag ontving een klaagschrift op 17 juli 2023 en beval op 2 maart 2026 vervolging voor beroepsmatige discriminatie (ECLI:NL:GHDHA:2026:370).
De ontvangstdatum staat vooral in beschikkingen van de hoven Den Haag (40) en Amsterdam (22). De meting zegt dus vooral iets over die twee hoven.
Het hof ontvangt het klaagschrift en bevestigt de ontvangst (art. 12a).
De advocaat-generaal schrijft een verslag voor het hof (art. 12a). Is de klacht kennelijk niet-ontvankelijk of ongegrond, dan kan het hof zonder verder onderzoek beslissen (art. 12c).
Het hof hoort de klager in raadkamer. Voordat het vervolging beveelt, hoort het ook degene die je vervolgd wilt zien (art. 12d en 12e). Op verzoek mag je de stukken inzien (art. 12f).
Beslissing: bevel tot vervolging, of het hof wijst de klacht af (art. 12i).
Zo werkt het nu
Wie mag klagen, en bij welk hof?
De rechtstreeks belanghebbende
Klagen kan als een strafbaar feit niet wordt vervolgd, de vervolging niet wordt voortgezet of wordt afgedaan met een strafbeschikking (). Je moet zelf rechtstreeks belanghebbende zijn, vaak het slachtoffer of een nabestaande. Ook een organisatie kan klagen als de beslissing het belang raakt dat zij volgens haar doelstelling en feitelijke werk behartigt.
Het hof waar de officier zit
Je dient een schriftelijk klaagschrift in bij het gerechtshof van het ressort waar de officier van justitie besliste. Komt de beslissing van het landelijk of functioneel parket, dan is het hof Den Haag bevoegd. Gaat het om geweld in functie door een politieambtenaar of een ambtenaar van een bijzondere opsporingsdienst, dan het hof Arnhem-Leeuwarden. Komt de beslissing van het parket centrale verwerking openbaar ministerie, dan is het hof bevoegd van het ressort waar je woont of verblijft, en anders Arnhem-Leeuwarden.
Een termijn staat er nu niet altijd
De wet noemt nu alleen een termijn van drie maanden bij een strafbeschikking () en nadat een kennisgeving van niet verdere vervolging aan de verdachte is betekend (). Na een buitenvervolgingstelling of een betekende verklaring dat de zaak is geëindigd, is beklag over dat feit helemaal niet meer mogelijk (art. 12l, eerste lid).
Een advocaat mag, maar hoeft niet
Je kunt je in raadkamer laten bijstaan of vertegenwoordigen door een advocaat of een schriftelijk gemachtigde (). Het hof kan een bevel ook weigeren op gronden aan het algemeen belang ontleend ().
Nieuw Wetboek van Strafvordering
Wat er verandert als artikel 12 straks artikel 3.5.1 heet
De regeling verhuist naar Boek 3, hoofdstuk 5 van het nieuw Wetboek van Strafvordering. Dat wetboek gaat volgens de planning op 1 april 2029 in, maar het OM pleit voor uitstel.
Ook klagen als er niet eens wordt opgespoord
Volgens kun je ook klagen over het achterwege blijven van opsporing. Dan eerst met een klacht bij de officier van justitie. Pas tegen diens beslissing ga je naar het hof.
Hoofdregel: drie maanden voor elke klacht
geeft als hoofdregel één termijn van drie maanden nadat je van de beslissing in kennis bent gesteld, of nadat op een andere manier is gebleken dat je de beslissing kende, voor elk beklag. Uitzondering: tegen een strafbeschikking die niet volledig is uitgevoerd, kun je ook later nog klagen. Het hof mag rekening houden met omstandigheden die tot een te late klacht leidden ().
Een deadline voor de advocaat-generaal
De advocaat-generaal moet zijn verslag binnen drie maanden na de opdracht van het hof uitbrengen (3.5.4, vijfde lid). Die termijn staat nu niet in de wet.
Vervolging onder voorwaarde
Het hof kan straks bij een bevel tot vervolging bepalen dat er geen vervolging komt als de verdachte op tijd aan een voorwaarde voldoet (3.5.10, vierde lid). En na een bevel mag de officier alleen met instemming van het hof alsnog afzien van vervolging ().
Lees de oude en nieuwe tekst naast elkaar
Zoek een artikel
De wetteksten worden geladen.
Uit de telling
Recente zaken waarin het hof vervolging beval
De zes meest recente beslissingen met een bevel tot vervolging, met de zin uit het dictum. In 155 ouders eisten vervolging van de Belastingdienst lees je een uitgebreide zaak waarin het hof de klacht juist afwees.
- ECLI:NL:GHDHA:2026:2987
Verklaart het beklag gegrond, beveelt dat de vervolging van [beklaagde] zal worden ingesteld
- ECLI:NL:GHDHA:2026:370
Verklaart het beklag gegrond en gelast de strafvervolging van [naam beklaagde] voor beroepsmatige discriminatie.
- ECLI:NL:GHDHA:2026:393
Verklaart het beklag gegrond en gelast de strafvervolging van [naam beklaagde] , voor dood door schuld.
- ECLI:NL:GHARL:2026:1002
beveelt de vervolging van beklaagde [beklaagde 1] ter zake van smaad(schrift)
- ECLI:NL:GHAMS:2025:1792
Het hof beveelt de officier van justitie om [beklaagde] verder te vervolgen ter zake van de feiten waarop het beklag betrekking heeft.
- ECLI:NL:GHDHA:2024:1690
Verklaart het beklag gegrond en gelast de strafvervolging van beklaagde ter zake van zware mishandeling
Veelgestelde vragen
Vragen over de artikel 12-procedure
Wat is een artikel 12-procedure?
Een klacht bij het gerechtshof als het Openbaar Ministerie een strafbaar feit niet vervolgt, de vervolging stopt of afdoet met een strafbeschikking. Het hof kan de officier van justitie dan bevelen alsnog te vervolgen.
Hoe groot is de kans dat het hof vervolging beveelt?
Klein. In de 168 gepubliceerde beslissingen in onze database gebeurde het 21 keer. Over alle procedures, gepubliceerd of niet, ging het volgens cijfers van de Raad voor de rechtspraak (gemeld in 2017) al jaren om ongeveer 10 procent. Nieuwere landelijke cijfers vonden we niet. Dat zegt niets over jouw zaak: het hof kijkt naar het bewijs en het belang in die ene zaak.
Hoe lang duurt een artikel 12-procedure?
In de 66 beslissingen waarin de ontvangstdatum staat, zat er mediaan 352 dagen tussen het binnenkomen van het klaagschrift en de beslissing. Sinds 2021 was dat 444 dagen.
Heb ik een advocaat nodig?
Nee. Je mag zelf een klaagschrift indienen en je mag je laten bijstaan of vertegenwoordigen door een advocaat of schriftelijk gemachtigde.
Wat verandert er in 2029?
De regeling gaat naar artikel 3.5.1 en verder. Je kunt dan ook klagen over niet opsporen, als hoofdregel geldt voor elke klacht een termijn van drie maanden nadat je van de beslissing in kennis bent gesteld of er op een andere manier mee bekend raakte (met een uitzondering voor een strafbeschikking die niet volledig is uitgevoerd) en de advocaat-generaal krijgt drie maanden voor zijn verslag. De invoeringsdatum staat nog niet vast.
Twijfel je of je klacht kans maakt?
Met ai rechtshulp zoek je in gewone taal naar art. 12-beslissingen die op jouw situatie lijken, met de bron erbij. Het is geen advocaat en geeft geen advies over jouw zaak.
Zoek vergelijkbare zaken