Juridisch begrip
Ontbinding
De overeenkomst terugdraaien omdat de ander tekortschiet. Iedere tekortkoming geeft die bevoegdheid, tenzij hij te gering is. Is nakoming nog mogelijk, dan moet de ander eerst in verzuim zijn.
Wat de wet erover zegt
De hele regel staat in twee zinnen, artikel 6:265 BW:
Iedere tekortkoming van een partij in de nakoming van een van haar verbintenissen geeft aan de wederpartij de bevoegdheid om de overeenkomst geheel of gedeeltelijk te ontbinden, tenzij de tekortkoming, gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis, deze ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt. Voor zover nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, ontstaat de bevoegdheid tot ontbinding pas, wanneer de schuldenaar in verzuim is.
Die tweede zin is de valkuil. Kan de ander nog nakomen, dan moet hij eerst in verzuim zijn — en daarvoor is meestal een ingebrekestelling nodig. Ontbind je te vroeg, dan is de ontbinding niet geldig en sta je zelf zwak.
Hoe de rechter het toepast
Wat de wet in twee zinnen zegt, kost in de rechtszaal bladzijden. De strijd gaat bijna nooit over de tekortkoming zelf, maar over de vraag of aan de voorwaarden was voldaan. Drie uitspraken:
De ontbinding hield geen stand omdat het verzuimvereiste niet was vervuld. Sterker nog: de partij die ontbond was zelf in verzuim, en wie zelf in verzuim is kan de ander niet meer in verzuim laten raken.
Beide partijen ontbonden de overeenkomst, over en weer. Het hof stelde eerst vast wie er als eerste in verzuim raakte en beoordeelde pas daarna welke ontbinding geldig was. Wie ten onrechte zijn betaling opschortte, trok aan het kortste eind.
Ontbinding van een arbeidsovereenkomst wegens wanprestatie kan, maar de lat ligt hoog. De kantonrechter overwoog dat het moet gaan om een tekortkoming die zó ernstig is dat ze aanleunt tegen een dringende reden voor ontslag op staande voet.
Deze uitspraken zijn te controleren bij De Rechtspraak. Wij tonen alleen wat de rechter heeft geschreven; de samenvattingen hierboven zijn onze weergave daarvan.
Zo ziet het eruit in de tool
Dit is een echte vraag met het antwoord dat AI Rechtshulp gaf, ongewijzigd overgenomen:
Wanneer mag ik een overeenkomst ontbinden bij een tekortkoming?
U mag een overeenkomst ontbinden bij iedere tekortkoming van een partij in de nakoming van een van haar verbintenissen, tenzij de tekortkoming, gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis, de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt. Dit staat in artikel 265 lid 1 van Burgerlijk Wetboek Boek 6.
Als nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, ontstaat de bevoegdheid tot ontbinding pas wanneer de schuldenaar in verzuim is (artikel 265 lid 2 van Burgerlijk Wetboek Boek 6).
De vraag of een tekortkoming ontbinding rechtvaardigt, oftewel van ‘voldoende gewicht’ is, wordt getoetst aan de hand van alle omstandigheden van het geval, waarbij de belangen van beide partijen kunnen worden meegenomen (ECLI:NL:PHR:2025:993).
Een rechtsvordering tot ontbinding van een overeenkomst verjaart door verloop van vijf jaren na de aanvang van de dag, volgende op die waarop de schuldeiser met de tekortkoming bekend is geworden en in ieder geval twintig jaren nadat de tekortkoming is ontstaan (artikel 311 van Burgerlijk Wetboek Boek 3).
Bronnen bij dit antwoord: artikel 6:265 BW · artikel 3:311 BW · artikel 6:277 BW · twee conclusies van de advocaat-generaal, aanklikbaar in de tool
Elk wetsartikel is in de tool uit te klappen met de volledige tekst, en elke uitspraak linkt door naar De Rechtspraak. Vraag je naar een datum in het verleden, dan krijg je de wettekst zoals die tóén gold.
Twee vragen die bij ontbinding terugkomen
Kan de ontbinding ook gedeeltelijk? Ja. De wettekst zegt “geheel of gedeeltelijk”: de rechter kan de bevoegdheid beperken tot het deel van de overeenkomst waar de tekortkoming over gaat, en de rest laten staan.
Wat als ik te vroeg ontbind? Dan houdt de ontbinding geen stand en komt jij zelf tekort — precies wat de eerste zaak hierboven laat zien. Kan de ander nog nakomen, dan hoort er eerst een ingebrekestelling aan te pas te komen. Check dus altijd de volgorde: nakoming mogelijk, dan verzuim, dan pas ontbinding.
Twijfelt u of u mag ontbinden?
Beschrijf de overeenkomst en wat er is misgegaan. U ziet welk artikel geldt, welke voorwaarde u nog mist en welke uitspraken erover gaan. Vijf vragen per maand zijn gratis.
Gratis account aanmakenDit is informatie, geen juridisch advies. Toets bij een concrete zaak altijd de officiële bron.