Update 1 oktober: Hans Anders en Wehkamp stoppen met de Meta-bril, Bol haalt de afplakstickers weg
Bijgewerkt op 1 oktober 2026, ’s avonds. Dit blok vervangt de update van vanochtend over Wehkamp en voegt Hans Anders, de afplakstickers, de ziekenhuizen en Defensie toe. In het stuk eronder is de passage over de opticiens bijgewerkt.
Je loopt een Hans Anders binnen voor nieuwe glazen en ziet de plank waar vorige week nog de Ray-Ban van Meta lag. Leeg. Op dezelfde dag verdwijnt bij Bol een setje stickers met een belofte die precies raakt aan de kern van dit stuk: het lampje van de meta bril uit, de camera aan.
Hans Anders schort de verkoop van de AI- en camerabril van Meta voor onbepaalde tijd op, bevestigt een woordvoerder aan het ANP. Volgens het AD gaat de bril uit alle Nederlandse en Belgische winkels en uit de webshop. “Mogelijk keert het product op een later moment terug in onze schappen”, zegt de keten. Eerder vandaag stopte Wehkamp al, meldde Tweakers. Pearle reageerde niet op het AD. Het moederbedrijf daarvan, EssilorLuxottica, maakt de bril samen met Meta.
- Hans Anders: verkoop opgeschort in winkels en webshop, in Nederland en België.
- Wehkamp: per direct uit het assortiment.
- Bol: verkoopt de bril nog, maar haalde de stickers weg die het opnamelampje afdekken.
- Ziekenhuizen: de NVZ adviseert alle ziekenhuizen de bril in hun huisregels te weren, in lijn met het eerdere advies van de Autoriteit Persoonsgegevens.
- Defensie: op militaire locaties geldt al een opnameverbod; Defensie kijkt nu naar een totaalverbod op slimme brillen.
- Rechtspraak: geen nieuwe regel nodig, de bril valt al onder het opnameverbod in de zittingszaal.
Stickers die het lampje van de meta bril afdekken
Volgens de PZC stond op Bol een setje waarbij de opnamefuncties “normaal” bleven werken “terwijl het LED-licht wordt geblokkeerd”. Bol haalde het na vragen van de krant offline. Op Amazon.nl, Fruugo en Joom stonden vergelijkbare setjes, vaak voor een tientje. Amazon zegt ze te verwijderen.
“De stickers zijn offline gehaald omdat deze specifiek bedoeld lijken om het opname-indicatielampje van een videobril af te schermen en daarmee zichtbaar filmen te verbergen. Dat vinden we niet passen binnen ons assortimentsbeleid.”
Woordvoerder van Bol, tegen de PZC
Werken ze? Dat is niet zeker. Bij de bril van Meta stopt volgens de PZC de video als je het lampje afplakt, en Meta dichtte deze week een truc waarbij je het lampje pas afdekte nadat de opname liep. Maar dat er een markt voor is, zegt genoeg over waar kopers het voor willen gebruiken.
Een opticien die stopt doet meer dan de wet, en minder dan nodig
Twee winkels die zelf de bril weren, en een webshop die de afplaksticker schrapt: dat is precies het gat dat de wet laat liggen, gedicht door winkelbeleid. Het is goed dat het gebeurt. Maar het is vrijwillig, het kan terugdraaien (“op een later moment terug in onze schappen”), en het raakt niet de brillen die al verkocht zijn.
De tegenstanders moeten ook eerlijk zijn over hun eigen bewijs. Het AD schrijft over “vele honderden, zo niet duizenden” vrouwen die stiekem zijn gefotografeerd. Dat is een schatting van de krant, geen telling, en hij zegt niets over hoeveel dragers de bril gewoon voor muziek of navigatie gebruiken. Een sterk argument voor een technische eis, een zwak argument voor een verbod.
Je kunt hier zelf iets aan doen, in drie stappen:
- Kijk in de huisregels van je zorginstelling, sportclub of werkgever of er iets over slimme brillen staat.
- Staat er niets, stuur dan het advies van de NVZ of de AP door naar degene die de huisregels beheert.
- Hou 13 oktober in de gaten: dan loopt de termijn uit de sommaties af.
Na die datum blijkt of Meta het lampje anders maakt, of dat de rechter het moet zeggen.
Bronnen: ANP via Nieuws.nl, AD, PZC en Tweakers, alle 1 oktober 2026.
Update 29 september: twee weken voor de camerabril, dan de rechter
Bijgewerkt op 29 september 2026. Dit blok voegt de sommaties van 29 september toe. In de tekst eronder zijn de datum van de eerste oproep en de vooruitblik bijgewerkt.
Bijna drie weken na het terras uit ons eerste stuk ligt er een brief op het bureau van Meta. Daarin staat een datum. Is de camerabril rond 13 oktober niet aangepast, of niet uit de winkel, dan volgt een rechtszaak.
Het zijn eigenlijk twee brieven, met twee verschillende eisen. De Consumentenbond wil dat Meta de bril binnen twee weken zo aanpast dat hij voldoet aan de privacywet. Stichting Offlimits en het platform The Firewall sturen los daarvan een eigen sommatie: zij willen dat Meta de bril in Nederland uit de schappen haalt zolang je er stiekem mee kunt filmen, meldt het Nederlands Dagblad. Anders volgt volgens Tweakers een kort geding bij de rechtbank in Amsterdam.
Let op het stadium. Koppen als “slepen Meta voor de rechter” lopen vooruit. Er is een sommatie verstuurd, er is nog geen zaak. Meta had volgens Tweakers nog niet gereageerd op de eisen. Een sommatie is de formele laatste waarschuwing waarmee een partij laat zien dat ze de ander de kans gaf om het zelf op te lossen.
- Consumentenbond. Eis: bril en standaardinstellingen aanpassen, en geen AI-training op onrechtmatig verwerkte gegevens. Termijn: 2 weken. Daarna: een rechtszaak.
- Offlimits en The Firewall. Eis: verkoop in Nederland stoppen zolang je er stiekem mee kunt filmen. Termijn: 2 weken. Daarna: een kort geding bij de rechtbank in Amsterdam.
Bronnen: Consumentenbond, NOS, Tweakers, Nederlands Dagblad, allemaal 29 september 2026.
Wie is verantwoordelijk: de drager of Meta?
Het sterkste stuk van de Consumentenbond zit in één zin: Meta is volgens de bond “verantwoordelijk voor de verwerkingen van persoonsgegevens met de bril”. Dat is de juridische kern. Hieronder schreven we dat een privépersoon die beelden voor zichzelf bewaart buiten de AVG valt. Is niet de drager maar Meta de verwerkingsverantwoordelijke, dan gelden de regels voor Meta wel, en moet Meta de bril zo ontwerpen dat hij eraan voldoet. Een rechter moet dan beoordelen wie wat bepaalt. Over die vraag, wie verwerker is en wie verantwoordelijk, ging vorige maand ook de zaak die we bespraken bij het vonnis over het Infomedics-datalek.
De bond noemt ook bijzondere persoonsgegevens: beelden kunnen iets zeggen over iemands geloof, politieke voorkeur of gezondheid. Die gegevens mogen niet zomaar worden verwerkt. En de bond wil dat Meta stopt met wat hij “onrechtmatige verwerking van gegevens voor AI” noemt.
Wij vinden de route van de bond de sterkere van de twee. Een aanpassing van het product is precies waar ons eerste stuk op uitkwam: een opnamesignaal dat je niet kunt afplakken. Een verkoopstop in kort geding is een zwaardere eis. Een rechter moet dan binnen korte tijd overtuigd raken dat het product zelf onrechtmatig is, niet alleen het gebruik.
Offlimits heeft wel iets wat de bond mist: slachtoffers. “We hebben de eerste verhalen van slachtoffers over de camerabrillen al ontvangen”, zegt een woordvoerder tegen de NOS. Mensen zouden op straat zijn lastiggevallen en stiekem gefilmd. Maar hoeveel verhalen het zijn, zegt Offlimits niet. Dat maakt het een signaal, nog geen bewijs.
De camerabril in vijf data
- 10 september: de Consumentenbond vraagt een verbod op de bril zoals die nu te koop is (hieronder).
- Week van 22 september: de Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt dat beelden van camerabrillen niet zomaar openbaar mogen, aldus de NOS.
- Eind die week: het kabinet deelt de zorgen, maar wil nog geen algeheel verbod en wacht op de Europese privacytoezichthouders, volgens het ND. De Tweede Kamer wil wel een breder verbod, meldden Tweakers en de NOS.
- 29 september: sommaties van de Consumentenbond en van Offlimits met The Firewall.
- Rond 13 oktober: de termijn van twee weken loopt af. Dan blijkt of er een zaak komt.
Sta je zelf in een filmpje van zo’n bril, dan blijft de stap uit het stuk hieronder staan: leg het filmpje meteen vast met datum en link. Wie dat kan laten zien, heeft straks iets in handen, of het nu bij het platform, de politie of via ai rechtshulp is.
Je zit op een terras. Twee tafels verderop draait een man zijn hoofd jouw kant op en blijft even kijken. Hij heeft een gewone zwarte bril op, denk je. Of je net gefilmd bent, kun je niet zien. Hij weet het wel.
Precies dat was de reden dat de Consumentenbond op 10 september een verbod vroeg op de Ray-Ban-camerabril van Meta, zoals die nu te koop is. De bril kan foto’s en video’s maken. Een lampje aan de voorkant hoort te branden of te knipperen zodra hij opneemt. Maar er zijn stickers te koop die dat lampje afdekken, en de bond kon na de privacy-updates die Meta op 2 september doorvoerde nog steeds filmen met zo’n sticker erover. Meta zegt dat de camera weigert als het lampje wordt gemanipuleerd. In de test van de bond gebeurde dat niet. Ook zonder sticker is het lampje volgens de bond in de zon of op afstand vaak slecht te zien, terwijl de camera op die afstand wel scherpe beelden maakt.
| Wat Meta zegt | Wat de bond zag in de test |
|---|---|
| een lampje aan de voorkant brandt of knippert zodra de bril opneemt | stickers dekken dat lampje af, en filmen lukte nog na de update van 2 september |
| de camera weigert als het lampje wordt gemanipuleerd | in de test van de bond gebeurde dat niet |
| omstanders zien het lampje | in de zon of op afstand vaak slecht te zien |
Het gaat niet om een nichegadget. In augustus schreef de bond al dat gewone opticiens als Pearle, Hans Anders en GrandOptical de bril verkopen, voor ongeveer 419 tot 500 euro. Hans Anders stopte daar op 1 oktober mee, zie de update bovenaan. Moederbedrijf EssilorLuxottica meldde volgens de bond dat er in 2025 meer dan 7 miljoen AI-brillen van Ray-Ban en Oakley zijn verkocht. Let op wat dat getal is: een verkoopcijfer van de maker, wereldwijd, voor twee merken samen. Hoeveel er in Nederland op neuzen staan, weet niemand.
Een waarborg die je met een sticker uitzet, is geen waarborg
De hele juridische verdediging van dit soort brillen rust op één aanname: omstanders kunnen zien dat er wordt opgenomen. GrandVision, het moederbedrijf van Pearle en GrandOptical, zei het in augustus letterlijk. Voor deze brillen gelden “dezelfde wettelijke regels als voor andere apparaten waarmee foto’s en video’s kunnen worden gemaakt, zoals smartphones”, en het led-lampje geeft zichtbaar aan wanneer er iets wordt vastgelegd.
Die vergelijking met de smartphone gaat mank. Wie met een telefoon filmt, houdt een apparaat omhoog. Dat is het signaal. Bij de bril is het lampje het enige signaal, en dat signaal blijkt af te plakken. Dan klopt de redenering “zelfde regels als een telefoon” niet meer, want de feitelijke situatie is een andere. Een regel die ervan uitgaat dat jij weet dat je gefilmd wordt, beschermt je niet als je dat niet kunt weten.
Daar komt bij dat de gefilmde persoon nergens mee heeft ingestemd. De drager accepteert de voorwaarden van Meta. Jij niet. De Autoriteit Persoonsgegevens zei tegen de bond dat ze “bezorgd” is en dat het delen van beelden van mensen op internet niet mag zonder toestemming van wie er gefilmd is. De AP kijkt samen met andere Europese toezichthouders naar de brillen. Wat daaruit komt, is nog niet bekend.
Waar houdt de wet het nu al tegen?
Er is minder juridisch vacuüm dan het lijkt, maar het gat zit op een vervelende plek. Heimelijk filmen in een woning of een plek die niet voor publiek toegankelijk is, is al strafbaar. Seksueel beeldmateriaal maken of verspreiden zonder toestemming ook; daarover schreven we eerder bij artikel 254ba en AI-naaktbeelden. En wie beelden van herkenbare mensen online zet, valt onder de AVG en het portretrecht.
| Situatie | Wat de wet er nu van zegt |
|---|---|
| heimelijk filmen in een woning of op een plek die niet voor publiek toegankelijk is | strafbaar |
| seksueel beeldmateriaal maken of verspreiden zonder toestemming | strafbaar, zie artikel 254ba en AI-naaktbeelden |
| beelden van herkenbare mensen online zetten | AVG en portretrecht gelden |
| filmen op een terras, in de tram of op een schoolplein | in beginsel toegestaan |
| beelden alleen voor jezelf bewaren | valt buiten de AVG |
Het gat is de openbare ruimte. Een terras, een tram, een schoolplein. Daar mag je in Nederland in beginsel filmen, en een privépersoon die beelden alleen voor zichzelf bewaart, valt buiten de AVG. De bescherming begint pas als iemand de beelden deelt. Voor een smartphone was dat altijd een werkbare balans. Voor een camera die niemand opmerkt, komt de bescherming te laat: je ontdekt pas dat je gefilmd bent als het filmpje al rondgaat.
Een verbod pakt het delen niet aan, en daar zat het echte risico
Hier deed de bond op 10 september zijn eigen zaak tekort. Het argument dat alle beelden naar Meta gaan, “een bedrijf dat wij al jaren bekritiseren vanwege talloze privacyschendingen”, is een argument over reputatie. Het bewijst niets over deze bril. Meta zegt dat gewone foto’s eerst op de bril blijven en dat de drager bepaalt wat er naar de telefoon of naar Meta gaat. De bond schrijft zelf dat het “onduidelijk” is wat Meta met de data doet. Onduidelijk is een goede reden voor onderzoek door de toezichthouder. Het is geen bewijs.
En een verbod op één product van één merk lost het probleem van camerabrillen als soort niet op. Wat wel helpt, is een eis aan het product zelf: een opnamesignaal dat niet af te dekken is, of een camera die aantoonbaar stopt als het signaal wordt geblokkeerd. Meta beweert dat laatste al. De test van de bond laat zien dat het niet werkt. Dat is het sterkste bewijs dat de bond heeft, en het pleit eerder voor een harde technische norm dan voor een verbod. In de sommatie van 29 september vraagt de bond Meta inmiddels om precies zo’n aanpassing, zie het update-blok bovenaan.
Sta je zelf in zo’n filmpje?
- Maak meteen een schermafbeelding met de datum en de link erbij.
- Meld het filmpje via de meldknop van het platform als ongewenste opname van jou. De meeste platforms hebben een aparte route voor privacy- en portretklachten, los van de gewone meldingen.
- Werd je stiekem gefilmd op een plek die niet openbaar is, meld het dan ook bij de politie.
Wacht niet: de link en de datum zijn later je bewijs, en een filmpje dat een dag rondgaat, is niet meer terug te halen. Lees voor de civiele kant ook hoe het zit met schadevergoeding bij ongewenste beelden.
Het eerste moment dat nu telt, is het einde van de termijn van twee weken uit de sommaties, rond 13 oktober. Daarnaast wacht het kabinet op het oordeel van de Europese privacytoezichthouders; daar is nog geen datum voor. Komt daar een technische eis uit voor het opnamesignaal, dan verandert er voor elke camerabril iets. Blijft het bij zorgen, dan blijft het lampje de enige bescherming. En dat lampje is dus met een sticker van een paar euro weg te werken.
Dit dossier staat naast andere spraakmakende zaken over privacy en technologie.