Eén foto van een meisje van elf. Daaruit zouden ruim 7.000 expliciete beelden zijn gemaakt, met een chatbot die iedereen kan gebruiken. Die zaak loopt nu in de Verenigde Staten tegen xAI, het bedrijf achter Grok. En de eerste vraag die wij hier krijgen is steeds dezelfde: kan dat bij ons ook, en wat doet de wet er dan aan?
Wat er in de Verenigde Staten speelt
Een vrouw die in de stukken Jane Doe 4 heet, sloot zich aan bij een rechtszaak die drie tieners uit Tennessee eerder aanspanden tegen xAI, inmiddels onderdeel van SpaceX. Volgens haar heeft haar stiefvader met Grok een kinderfoto van haar bewerkt tot meer dan 7.000 seksuele afbeeldingen. Twee dagen na een inval van de politie werd hij dood aangetroffen. Dat meldt TechCrunch.
De aanklacht gaat niet over de dader. Die gaat over het bedrijf. De eisers stellen dat xAI geen basale drempels inbouwde om te voorkomen dat Grok seksuele beelden maakt van echte mensen, minderjarigen inbegrepen. Ze vragen de rechter om er een class action van te maken, zodat alle gedupeerden er onder vallen.
In Nederland staat het al twintig jaar in het wetboek — sinds 2020 scherper
De reflex is dat de wet achterloopt op AI. Voor dit onderwerp klopt dat niet. Sinds 1 januari 2020 is het strafbaar om zonder toestemming een afbeelding van seksuele aard van iemand te maken of openbaar te maken. Dat stond in artikel 139h van het Wetboek van Strafrecht; met de Wet seksuele misdrijven is diezelfde bepaling doorgenummerd naar artikel 254ba Sr. Dat de twee nummers naar hetzelfde artikel wijzen, staat met zoveel woorden in de conclusie van de plaatsvervangend advocaat-generaal in ECLI:NL:PHR:2025:299.
Belangrijker is of nepbeeld er ook onder valt. Ja, en dat is uitgemaakt. In ECLI:NL:RBAMS:2023:6923 maakte een man een deepfake-pornovideo van een vrouw en zette die op een website. De rechtbank Amsterdam gaat in dat vonnis terug naar de wetsgeschiedenis en stelt vast dat de wetgever ook deepfake-materiaal onder het artikel wilde brengen, voor zover het nauwelijks van echt is te onderscheiden. Dat is precies het geval waar Grok voor gebruikt zou zijn.
De straffen zijn een stuk milder dan mensen denken
Wij hebben in onze eigen uitsprakenverzameling gekeken wat er in dit soort zaken daadwerkelijk wordt opgelegd. Dat beeld is nuchter tot ongemakkelijk toe.
- De maker van die deepfake-video kreeg een geheel voorwaardelijke taakstraf van 180 uur. Geen dag cel, geen uur werken zolang hij zich gedraagt.
- In ECLI:NL:GHDHA:2025:765 filmde een man heimelijk een seksuele handeling en probeerde hij het slachtoffer geld af te persen voor het verwijderen ervan. Het gerechtshof Den Haag legde 120 uur taakstraf op, plus een deel van de gevorderde smartengeldvergoeding.
Reken dat even door tegen de zaak in Tennessee. 7.000 beelden uit één kinderfoto zou hier vrijwel zeker ook onder artikel 240b Sr vallen, kinderpornografie, en daar liggen de straffen veel hoger. Maar voor het gewone geval — een volwassene, een nepfoto, een groepschat — is het strafrechtelijke antwoord in Nederland vandaag een taakstraf. Dat is wat een aangifte je oplevert, en dat is goed om te weten voordat je begint.
Grok is hier al verboden — dat weten weinig mensen
Hier zit het punt dat in de Nederlandse berichtgeving steeds ontbreekt. Ons strafrecht pakt de persoon die op de knop drukt; de partij die de knop bouwde, blijft buiten schot. Maar civiel is die stap in Nederland al gezet, en al maanden geleden.
Op 26 maart 2026 verbood de Amsterdamse voorzieningenrechter in ECLI:NL:RBAMS:2026:3106 Grok en X om uitkleedbeelden en kinderpornografisch materiaal te maken en te verspreiden. Het verbod geldt voor beelden van mensen die in Nederland wonen, en voor het maken en verspreiden van die beelden in Nederland. Niet één afbeelding, niet één account: het gereedschap zelf, voor deze toepassing.
Dat is een half jaar vóór de zaak die nu in Tennessee speelt. Wie hier vandaag met AI-uitkleedbeelden van een Nederlander te maken krijgt, hoeft dus niet te wachten tot een Amerikaanse rechter iets vindt. Er ligt al een verbod waar je je in een sommatie op kunt beroepen — en het is een kort geding geweest, geen jarenlange bodemprocedure.
Wat je doet als het jou overkomt
Kort, in deze volgorde:
- Bewaar bewijs voordat je iets laat weghalen. Schermafbeeldingen met zichtbare URL, datum en tijd. Zonder dat wordt een aangifte een verhaal zonder dossier.
- Doe aangifte, en noem het artikel bij naam: het wederrechtelijk vervaardigen of openbaar maken van een afbeelding van seksuele aard, artikel 254ba Sr. Dat scheelt discussie aan de balie.
- Eis verwijdering bij het platform, en houd de datum van je verzoek vast. Reageert het platform niet, dan is dat zelf een feit in je dossier.
- Praat met iemand. De hulplijn van Offlimits is er precies hiervoor.
De civiele kant, waar de schadevergoeding zit, is een apart verhaal; we zetten die naast het strafrecht in deepfakes: wet, strafrecht en civiele gevolgen. Wil je zelf nakijken wat een uitspraak precies zegt in plaats van wat er in een nieuwsbericht over staat, dan helpt wat is een ECLI je op weg. En loopt het bij jou vooral via nepberichten en afpersing, lees dan online oplichting herkennen en de juridische stappen.
Deze uitleg is algemeen en geen juridisch advies over jouw zaak.