Pensioen eigen beheer: tekort is niet genoeg
Pensioen in eigen beheer bij onderdekking? Nieuwe CAP-handreiking bundelt voorwaarden. Bronvergelijking en uitspraak tonen waarom vorderingen tellen.
De nieuwe handreiking over pensioen in eigen beheer bij onderdekking is geen algemene kwijtschelding. De Belastingdienst beschrijft een afwikkeling waarbij de bv eerst haar vorderingen int, alle bezittingen gebruikt voor een kwalificerend product en daarna direct wordt geliquideerd. Die voorwaarden gelden samen. De tekst van 22 oktober 2026 bundelt bestaand beleid; hij maakt niet ieder tekort ineens fiscaal veilig.
- 1. OorzaakReële ondernemings- of beleggingsverliezen
- 2. BezittingenVorderingen innen; alle bezittingen naar kwalificerend product
- 3. LiquidatieDirect na de aankoop
Pensioen eigen beheer bij onderdekking: welke route staat waar?
Wij legden de nieuwe CAP-handreiking naast het Verzamelbesluit pensioenen, V&A 17-009 en het besluit uit 2013. De vergelijking hieronder gaat over de reikwijdte van de documenten, niet over de uitkomst van een individueel dossier.
| Document | Welke situatie beschrijft het? |
|---|---|
| Handreiking 2026 | Afstorten van alle bezittingen voor een kwalificerend product, daarna directe liquidatie. De handreiking noemt PEB, loonstamrecht en stakingswinstlijfrente; voor ODV verwijst zij naar het Verzamelbesluit. |
| Verzamelbesluit 2023, onderdeel 2.3 | Een ODV waarvan de termijnen al zijn ingegaan, omzetten naar een lijfrente. Bij onderdekking gelden aanvullende voorwaarden en een voorafgaand verzoek aan de inspecteur. |
| Besluit 2013 | Een andere route: pensioenrechten op de pensioeningangsdatum verminderen. Daar staat onder meer een grens van 75% dekkingsgraad. Die grens mag je niet zonder meer op de afstort- en liquidatieroute plakken. |
De openstaande lening kan het tekort veranderen
De scherpste regel in de nieuwe handreiking staat bij de bezittingen: vorderingen, ook rekening-courantvorderingen op de gerechtigde, moeten eerst volledig worden geïnd. Een lege bankrekening is daarom niet hetzelfde als een bv zonder verhaalbare bezittingen.
Dat onderscheid zie je in ECLI:NL:RBGEL:2026:4486, een uitspraak uit mei 2026 die wij in onze eigen rechtspraakdatabase controleerden. Een dga liet zijn bv via turboliquidatie ontbinden terwijl de bv volgens de inspecteur nog een vordering van € 4.598.233 op hem had. De rechtbank oordeelde dat de pensioen- en stamrechtaanspraken daardoor nog voor verwezenlijking vatbaar waren. Het beroep was ongegrond.
Deze zaak ging niet over toepassing van de pas later gepubliceerde handreiking. Zij laat wel zien waarom je een vordering niet uit de balans kunt wegdenken. Voor de bredere bewijsregels bij een aanslag staat op onze pagina over belastingrecht wat een inspecteur en belastingplichtige moeten onderbouwen.
Een tekort alleen opent de fiscale uitzondering niet
Ons oordeel: het is goed dat het CAP de afwikkelroute nu in één handreiking uitschrijft. De volgorde maakt zichtbaar waar een dossier kan stranden: oorzaak van de onderdekking, volledige aanwending van bezittingen, dan pas liquidatie. Vooral die openstaande vorderingen verdienen aandacht vóór iemand concludeert dat het pensioen oninbaar is.
De zwakke plek van zo’n schema is zijn schijnbare eenvoud. Het oude besluit over verminderen, de ODV-regels en de nieuwe handreiking hebben een ander bereik. Een tabel kan de pensioenovereenkomst, waardering en bevoegde inspecteur niet vervangen. Ook betalingsonmacht melden is een afzonderlijke plicht; die melding beslist niet of deze pensioenroute openstaat.
Controleer de balans, de dga-lening en de pensioenpolis
- Pak de pensioen- of stamrechtovereenkomst en bepaal welke aanspraak de bv nog uitvoert.
- Leg de actuele balans ernaast, met alle vorderingen op de dga en verbonden personen. Controleer wat is geïnd, niet alleen wat op de bank staat.
- Zoek de toepasselijke primaire tekst hierboven op en noteer welke voorwaarden en welk voorafgaand verzoek voor die route gelden. Laat de fiscale beoordeling aan de bevoegde adviseur en inspecteur.
Een uitspraak erbij zoeken? Het ECLI-nummer opent de originele rechterlijke tekst; jurisprudentie zoeken laat zien hoe wij de zaak in onze database terugvinden. Wie rechtshulp met AI gebruikt, moet die bron zelf kunnen nalopen. De volgende toets is of het CAP de handreiking verduidelijkt met voorbeelden over vorderingen en de afbakening van de routes.
Vergelijk de pensioenroutes vóór een besluit
De handreiking en het oude afstempelbesluit beschrijven verschillende routes. Leg uw dossier naast de juiste primaire tekst.
Naar de bronvergelijking