Artikel 29 Sv · eigen telling 17 oktober 2026
Zwijgrecht: mag zwijgen tegen je worden gebruikt? Zwijgen op zichzelf is geen bewijs; het ontbreken van een uitleg kan wel meewegen.
Een verdachte hoeft niet te antwoorden, zegt artikel 29 van het Wetboek van Strafvordering. Wij lazen wat er in 5.703 gepubliceerde strafuitspraken sinds 2010 over dat zwijgen staat. In 54 van 103 passages volgt op “goed recht” direct een “maar”.
Eigen telling in de rechtspraak
Wat er in gepubliceerde uitspraken rond het zwijgrecht staat
Aantal van de 5.703 uitspraken van rechtbanken en hoven in strafzaken sinds 2010 waarin de formulering binnen zo’n 700 tekens van het woord zwijgrecht staat. Steekproeven: proceshouding 7 van 10 over de straf, redelijke verklaring 10 van 10 over die regel, “goed recht, maar” 7 van 8 een rechtersoordeel.
“Het is uiteraard verdachtes goed recht om zich op zijn zwijgrecht te beroepen, maar dit brengt wel mee dat het uitblijven van een redelijke verklaring mee mag worden gewogen”
“Dit is het goed recht van de verdachte, maar dit maakt dat de rechtbank haar conclusies trekt enkel op basis van het dossier zoals dat er ligt.”
Zo telden we
We doorzochten de gepubliceerde uitspraken van rechtbanken en hoven in strafzaken sinds 2010 in onze collectie van rechtspraak.nl. Rond elke vermelding van het zwijgrecht bekeken we een stuk tekst van zo’n 700 tekens ervoor en erna, en zochten we naar vaste formuleringen. Per formulering hebben we een steekproef zelf nagelezen. Een formulering kan ook een standpunt van de officier of de advocaat weergeven, en zegt niet of het zwijgen de uitkomst veranderde. Onze collectie bevat een deel van wat op rechtspraak.nl staat; 2026 loopt tot 17 oktober.
Per jaar
Het aandeel blijft rond de 4 tot 5%, en daalt sinds 2024
Het aantal uitspraken over het zwijgrecht steeg van 177 in 2010 naar 522 in 2023, maar het totaal aantal gepubliceerde strafuitspraken steeg ongeveer even hard. Daarna daalde het aandeel, naar 3,4% in 2025 en 2,8% in 2026 tot 17 oktober. Waardoor, hebben we niet onderzocht.
- 20103,8%
- 20113,3%
- 20124,8%
- 20134,7%
- 20145,0%
- 20154,8%
- 20164,8%
- 20174,9%
- 20184,3%
- 20194,5%
- 20204,7%
- 20214,7%
- 20224,5%
- 20234,5%
- 20243,9%
- 20253,4%
- 20262,8%
Bewijs en straf
Zwijgen is geen bewijs, het uitblijven van een uitleg soms wel
Zwijgen telt niet als bewijs
Dat de verdachte “weigert een verklaring af te leggen of een bepaalde vraag te beantwoorden kan op zichzelf, mede gelet op het bepaalde in art. 29, eerste lid, Sv, niet tot het bewijs bijdragen.” (ECLI:NL:RBLIM:2015:1921)
Tenzij het bewijs om uitleg vraagt
Ligt er bewijs dat om een verklaring vraagt en geeft de verdachte die niet, dan mag de rechter dat meewegen. Die regel staat in 340 uitspraken in de passage rond het zwijgrecht.
Bij de straf vaker
“Als laatste zal de rechtbank ten nadele van [verdachte (voornaam)] rekening houden met zijn proceshouding.” (ECLI:NL:RBMNE:2025:2688)
Zo werkt het nu
Waar je je zwijgrecht hebt
Vóór het verhoor de cautie
Je moet horen dat je niet hoeft te antwoorden, en die mededeling komt in het proces-verbaal (, tweede lid).
Geen druk
De verhorende ambtenaar mag niets doen om een verklaring te krijgen die niet in vrijheid is afgelegd (eerste lid).
Cautie vergeten?
Dan kan de verdediging een vormverzuim aanvoeren. In 612 van de 5.703 uitspraken staat ook artikel 359a. Wanneer je verdachte bent, lees je bij artikel 27 Sv: wanneer ben je verdachte.
Ook bij de rechter
Artikel 29 geldt in alle gevallen waarin iemand als verdachte wordt gehoord, ook door een rechter. Je bent niet verplicht te antwoorden.
Straks een eigen regel
In het nieuwe wetboek deelt de rechter-commissaris dat mee volgens .
Ook buiten het strafrecht
Wie wordt verhoord met het oog op een bestraffende sanctie, zoals een bestuurlijke boete, hoeft daarover geen verklaring af te leggen (artikel 5:10a van de Algemene wet bestuursrecht).
624 uitspraken
In onze collectie noemen 624 bestuursrechtelijke uitspraken het zwijgrecht.
Nieuw Wetboek van Strafvordering
Artikel 29 wordt 1.4.3, de cautie 2.3.6
“De verdachte is niet tot antwoorden verplicht” (art. 29, tweede lid).
“De verdachte is niet verplicht tot antwoorden” ().
Geen druk door de verhorende “rechter of ambtenaar”.
Geen druk door “de verhorende ambtenaar”.
De cautie staat in artikel 29 zelf.
De cautie krijgt een eigen artikel: , en bij de rechter-commissaris 2.10.17. Wie niet is aangehouden, hoort het vóór het eerste verhoor, samen met zijn recht op rechtsbijstand ().
Vormverzuimen in artikel 359a.
Een titel met processuele sancties, vanaf .
De invoering staat gepland voor 1 april 2029, maar die datum ligt nog niet vast.
Lees artikel 29 oud en nieuw naast elkaar
De wijzer telt 886 publicaties die artikel 29 Sv noemen, over alle jaren en inclusief conclusies van de advocaat-generaal. Dat is minder dan de 5.703 uitspraken over het zwijgrecht, omdat de meeste uitspraken het woord gebruiken zonder het artikelnummer. Alle koppelingen staan in de Strafvordering-wijzer.
Zoek een artikel
De wetteksten worden geladen.
Veelgestelde vragen
Vragen over het zwijgrecht
Heb je altijd zwijgrecht als verdachte?
Ja. Artikel 29 zegt dat de verdachte niet verplicht is te antwoorden, bij de politie, bij de rechter-commissaris en op de zitting. Vóór het verhoor moet je dat te horen krijgen.
Mag de rechter zwijgen tegen je gebruiken?
Zwijgen op zichzelf mag niet bijdragen aan het bewijs. Vraagt het bewijs om een uitleg en geef je die niet, dan mag de rechter dat wel meewegen. Bij de straf nemen rechters de proceshouding soms mee; in onze telling stonden woorden als “proceshouding” of “geen inzicht” in 11% van de passages over het zwijgrecht.
Wat is het verschil tussen zwijgrecht en verschoningsrecht?
Het zwijgrecht is van de verdachte. Het verschoningsrecht hoort bij een getuige die niet hoeft te verklaren, bijvoorbeeld een familielid van de verdachte of iemand met een beroepsgeheim, zoals een arts of advocaat.
Waar staat artikel 29 Sv straks?
In 1.4.3 van het nieuwe Wetboek van Strafvordering. De cautie staat in 2.3.6. Hoe de rest verhuist, zoek je op in de Strafvordering-wijzer.
Word je verhoord als verdachte?
Met ai rechtshulp zoek je in gewone taal naar uitspraken die op jouw situatie lijken, met een link naar de bron. Het vervangt geen advocaat; of zwijgen in jouw zaak verstandig is, bespreek je met je advocaat. Als verdachte heb je recht op een advocaat.
Zoek vergelijkbare uitspraken