In Putten is het verboden om in het openbaar “de naam van God vloekende te gebruiken”. Koningin Beatrix vernietigde een artikel met precies die tekst op 5 juni 1986, omdat het botst met de vrijheid van meningsuiting in de Grondwet. Veertig jaar later staat dezelfde zin weer in artikel 5:38 van de APV van Putten.
We wilden weten hoeveel van dit soort regels er nog rondzwerven. Dus lazen we de APV, de algemene plaatselijke verordening, van alle 342 Nederlandse gemeenten. De APV is het boekje met straatregels van je gemeente: wat mag op de stoep, in het park, op het plein.
Al die verordeningen zitten sinds deze week in de bronnen van AI Rechtshulp. Op de kaart hieronder zie je per regel waar hij geldt, en voor jouw eigen gemeente wat er letterlijk staat.
342 gemeenten · stand 13 oktober 2026
Wat verbiedt jouw gemeente?
- 14 vloekverbod in de APV
- niet gevonden in de APV
- 26 verboden in de hele gemeente of bebouwde kom
- 200 verboden in aangewezen gebieden
- 6 alleen hinderlijk of opdringerig bedelen
- niet gevonden in de APV
- 162 alle ballonnen oplaten verboden
- 14 alleen wensballonnen met vuur
- 8 alleen bij evenementen of groepsgewijs
- niet gevonden in de APV
- 46 duiven in het voorjaar overdag binnenhouden
- 3 vliegverbod op aanzegging van het college
- niet gevonden in de APV
Klik op de kaart of zoek een gemeente. Je ziet dan per regel wat er letterlijk in de APV staat, met een link naar het artikel.
Bron: de geldende APV’s in de landelijke databank lokale regelgeving (CVDR), stand 13 oktober 2026. Gemeentegrenzen: CBS/PDOK 2026. Niet gevonden betekent: niet in de APV, mogelijk wel in een andere regeling.
Veertien gemeenten verbieden vloeken, terwijl de Kroon dat verbod in 1986 vernietigde
In 14 APV’s staat een vloekverbod. Het zijn bijna allemaal gemeenten in de Biblebelt, van Urk tot Tholen. De tekst is overal vrijwel gelijk: “Het is verboden in het openbaar de naam van God vloekende te gebruiken.” Zes gemeenten verbieden er meteen “ruwe of onzedelijke taal” bij.
| Gemeente | Artikel | Wat er nog meer staat |
|---|---|---|
| Molenlanden | 3:16 | ook “medemensen en hulpverleners allerlei ziekten toe te wensen” |
| Tholen | 2.23a | schelden over “ernstige ziektes, uiterlijk, geloofsovertuiging” is “ongewenst” |
| Barneveld | 3:24 | ook “ruwe of onzedelijke taal” |
| Bunschoten | 2:9 | ook “ruwe of onzedelijke taal” |
| Elburg | 2:61 | ook “ruwe of onzedelijke taal” |
| Ermelo | 5:38 | ook “ruwe of grove taal” |
| Urk | 2.9a | ook “ruwe of onzedelijke taal” |
| Rijssen-Holten | 2:47A | “Gods naam oneigenlijk te gebruiken” plus kwetsende “onwelvoeglijke taal” |
| Reimerswaal | 2:47a | “Gods Naam te misbruiken” plus kwetsende “onwelvoeglijke taal” |
| Krimpen aan den IJssel | 5.34a | alleen het vloeken met de naam van God |
| Nijkerk | 5:38 | alleen het vloeken met de naam van God |
| Nunspeet | 3:17 | alleen het vloeken met de naam van God |
| Putten | 5:38 | alleen het vloeken met de naam van God |
| Staphorst | 2:65b | alleen het vloeken met de naam van God |
Het opvallende zit in de tweede zin van al die artikelen. Daar staat dat het verbod niet geldt “voor zover gedachten of gevoelens worden geopenbaard als bedoeld in artikel 7 van de Grondwet”. Vloeken is volgens het Rijk juist zo’n uiting.
Dat schreef de Kroon in 1986 letterlijk in de besluiten tegen Ermelo en Putten: het vloekende gebruik van de naam van God is “in beginsel ook als openbaarmaking van een gedachte of gevoelen aan te merken”. Het verbod schakelt zichzelf dus uit. Staatsrechtgeleerde Jon Schilder noemde het tegenover RTL Nieuws “vooral symbolisch”, meldde Gemeente.nu in 2017. Boetes komen zelden voor.
Drie gemeenten maken het nog vreemder. Nijkerk, Staphorst en Rijssen-Holten zeggen dat hun verbod wijkt als artikel 147 of 429bis van het Wetboek van Strafrecht van toepassing is. Dat waren de artikelen over godslastering. Ze bestaan sinds 2014 niet meer: de wet van 23 januari 2014 (Staatsblad 2014, 39) liet ze vervallen.
Toch komt er mogelijk een vijftiende bij. In Neder-Betuwe zette de SGP een vloekverbod in het coalitieakkoord met VVD en CDA/CU. “Wij hebben Gods Naam hoog staan”, zei fractievoorzitter Rob Scheurwater in april tegen het Reformatorisch Dagblad, dat er zelf bij kopte dat de rechter de boete zal vernietigen.
In de APV van Neder-Betuwe staat het verbod op 13 oktober nog niet.
Een regel die je niet mag handhaven is geen fatsoensnorm
Een APV is geen folder. Wie hem leest, mag ervan uitgaan dat er staat wat verboden is. Een artikel dat iets verbiedt en het in de volgende zin weer toestaat, zet bewoners en handhavers op het verkeerde been.
Wil een raad zeggen dat hij vloeken onfatsoenlijk vindt, dan kan dat in een campagne of een motie. In een verordening hoort het niet.
Het schelden met ziektes in Molenlanden en Tholen is wel een echt probleem. Wie ooit “kanker” naar zijn hoofd kreeg, snapt waarom een raad daar iets tegen wil doen.
In Ermelo kreeg volgens Metro ooit een man een boete omdat hij met dat woord schold. Alleen mag volgens dezelfde Kroonbesluiten alleen de wetgever in Den Haag de inhoud van wat je zegt beperken, niet de gemeenteraad. Daar helpt goede wil niet tegen.
232 gemeenten hebben een bedelverbod, en het Europees Hof stelde er grenzen aan
Bedelen is de regel met de meeste varianten. 232 gemeenten hebben er een artikel over. In 200 daarvan geldt het verbod alleen in gebieden die het college of de burgemeester aanwijst. In 6 alleen als je hinderlijk of opdringerig bedelt.
En in 26 gemeenten geldt het verbod voor de hele gemeente, of in twee gevallen de hele bebouwde kom, zonder dat er een gebied hoeft te worden aangewezen. Daaronder Rotterdam, Breda, Tilburg, Haarlemmermeer, Gouda en Schiedam.
Dat laatste type verbod kreeg in 2021 een klap. Een jonge Roma-vrouw uit Roemenië bedelde in Genève, waar bedelen overal verboden was. Ze kreeg een boete van 500 Zwitserse frank, kon die niet betalen en zat vijf dagen vast.
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde in Lăcătuş tegen Zwitserland (19 januari 2021) dat dit artikel 8 van het mensenrechtenverdrag schond. Iemand die zo arm is dat bedelen een van de manieren is om te overleven, heeft het recht om om hulp te vragen. Een algeheel verbod met een automatische straf vond het Hof te zwaar.
Een algemeen recht om te bedelen is het niet, maakte het Hof in 2024 zelf duidelijk. Een Roemeense man kreeg in Kopenhagen twintig dagen cel voor bedelen in een winkelstraat en het beledigen van een agente, mede omdat hij al eerder voor bedelen was veroordeeld. In Dian tegen Denemarken (21 mei 2024) verklaarde het Hof zijn klacht niet-ontvankelijk. Hij had andere inkomsten, stuurde geld naar huis en bedelen was niet zijn enige manier om te overleven. Bovendien had Denemarken geen verbod voor overal. Het hangt dus af van wie er bedelt en hoe breed het verbod is.
Deze zomer gebruikte een Nederlandse rechter het arrest-Lăcătuş. Op 28 juli 2026 sprak de politierechter in Amsterdam een man vrij die drie keer een gebiedsverbod had overtreden. Hij had gebedeld bij het Vondelpark. De officier eiste drie weken cel.
De rechter oordeelde dat uit het dossier (ECLI:NL:RBAMS:2026:7791) moet blijken dat er echt overlast was, door de bedelaar én op die plek. Dat bleek nergens uit, dus waren de gebiedsverboden onrechtmatig. Begin juli had Amsterdam het verbod nog met zeventien gebieden uitgebreid, meldde AT5, met een boete van 110 euro.
De gemeenten zelf schuiven ook. De VNG, die de modeltekst maakt waar veel APV’s op leunen, paste op 17 juli 2026 haar modelartikel over bedelen aan: alleen agressief en opdringerig bedelen mag je nog verbieden. Venlo had zijn verbod voor de hele gemeente al in april 2025 teruggebracht tot aangewezen gebieden.
Een verbod in de hele gemeente is een juridisch risico geworden
Een verbod in de hele gemeente is precies het soort verbod dat het Hof in de zaak-Lăcătuş te zwaar vond. Geen rechter zegt dat elk van die 26 artikelen ongeldig is: dat hangt per geval af van wie er bedelt. Maar wie zo’n verbod handhaaft tegen iemand die echt geen andere uitweg heeft, loopt het risico dat een rechter het opzij zet. Dat 26 gemeenten het in oktober 2026 nog in hun APV hebben, terwijl hun eigen koepel het model al heeft aangepast, vinden wij slordig wetgeven. Het treft mensen die zich het minst kunnen verweren.
Maak het jezelf niet te makkelijk met dat Amsterdamse vonnis. Het is één politierechter, in een zaak waarin de verdachte niet kwam opdagen. Geen hof, geen Hoge Raad.
En de overlast waar gemeenten over klagen, mensen die je achternalopen of agressief worden als je niets geeft, bestaat echt. Een verbod op precies dat gedrag kan prima. Het Hof zei dat zelf ook.
184 gemeenten beperken het oplaten van ballonnen, 162 verbieden alle ballonnen
In 2019 telde Stichting De Noordzee nog dat 17 procent van de gemeenten het oplaten van ballonnen verbood, meldde de NOS. Wij tellen nu 184 van de 342 gemeenten met een of andere beperking.
In 162 daarvan, net minder dan de helft van alle gemeenten, geldt het verbod voor alle ballonnen, ook gewone heliumballonnen. In 14 alleen voor wensballonnen met vuur, in 8 alleen bij evenementen of als je ze groepsgewijs oplaat.
Stichting De Noordzee wil een verbod omdat het plastic van ballonnen in natuur en zee terechtkomt, en gemeenten als Bunnik schrijven letterlijk dat het om zwerfafval gaat.
Wat veel mensen niet weten: in 116 APV’s noemt het ballonartikel de herdenkingsballon met zoveel woorden. Een ballonnenmoment bij een uitvaart valt daar dus gewoon onder. Of je ontheffing kunt krijgen, staat in het artikel zelf, en dat verschilt per gemeente.
In 46 gemeenten moeten duivenhouders hun duiven in het voorjaar binnenhouden
De vreemdste regel die vaak voorkomt, gaat over duiven. In 46 gemeenten is de eigenaar verplicht ervoor te zorgen “dat die duiven niet kunnen uitvliegen tussen 8.00 uur en 18.00 uur in een door het college te bepalen tijdvak dat ligt tussen 1 maart en 1 juni”.
Het college bepaalt de weken, de uren liggen vast. Drie andere gemeenten kunnen een duivenhouder per brief verbieden zijn duiven te laten vliegen, als ze dat hinderlijk vinden voor de buurt.
Naakt in het bos is niet overal strafbaar, ook niet waar geen bordje staat
Naaktrecreatie regelt niet de APV, maar het Wetboek van Strafrecht. Artikel 430a maakt het strafbaar om naakt te zijn op een plek “die voor ongeklede recreatie niet geschikt is”.
Gemeenten wijzen naaktstranden aan, en sommige verklaren de rest van hun grondgebied ongeschikt. Zeewolde deed dat voor alles behalve het Laaksestrand. De rechtbank Midden-Nederland vernietigde in 2022 het besluit op het bezwaar, omdat het college besliste terwijl de raad dat moest doen.
Belangrijker is wat de Hoge Raad in 2015 zei over naaktlopers in de Delftse Hout: ook een plek die de raad niet heeft aangewezen, kan geschikt zijn. Of je strafbaar bent, hangt af van de omstandigheden.
Vindt men het daar aanvaardbaar, lopen anderen er ongewild tegen je aan, en raakt de openbare orde verstoord? Een vrijbrief is het ook niet: de Hoge Raad vond dat het hof de lat voor strafbaarheid te hoog had gelegd, en vernietigde de vrijspraak. Dat staat in het arrest van 8 december 2015. Het hof keek opnieuw en sprak de naaktlopers in januari 2017 alsnog vrij. Een aangewezen naaktstrand is dus een veilige plek, geen uitputtende lijst.
Zoek je gemeente op voordat je ballonnen koopt of een boete aanvecht
Plan je iets met ballonnen, of krijg je een boete voor bedelen of een gebiedsverbod? Typ je gemeente in de kaart hierboven en klik door naar het artikel zelf op lokaleregelgeving.overheid.nl.
Lees dan ook de ontheffingsregel: die staat meestal in hetzelfde artikel, een lid lager. Vind je in de kaart niets, dan betekent dat alleen dat het niet in de APV staat. Een regel kan ook in een aparte verordening of een aanwijzingsbesluit zitten.
Wil je weten wat er in jouw gemeente over iets anders staat, of hoe rechters erover oordeelden? Stel je vraag in de werkbank. Die zoekt in dezelfde APV’s en in de rechtspraak, en noemt bij elk antwoord het artikel of de uitspraak, zodat je die zelf kunt openen.
Meer over hoe dat zoeken werkt, lees je bij jurisprudentie zoeken met AI.
In november herschrijft de VNG de hele model-APV
De VNG verwacht de integrale herziening van haar model-APV in november 2026 af te ronden. Gemeenten nemen zo’n model meestal over bij hun volgende APV-wijziging.
Dan wordt zichtbaar of de 26 gemeenten met een bedelverbod voor de hele gemeente meegaan, en of de vloekverboden er dan eindelijk uit gaan, of juist blijven als bewuste keuze van de raad. In Neder-Betuwe staat het vloekverbod voorlopig alleen in het coalitieakkoord.
Zo telden we
We gebruikten de geldende APV’s zoals ze op 13 oktober 2026 in de landelijke databank voor lokale regelgeving (CVDR) stonden, voor alle 342 gemeenten. Per onderwerp zochten we de artikelen op met trefwoorden en lazen we de verbodszin. Een vloek- of bedelverbod telt alleen als er echt “het is verboden” staat; een definitie of een verwijzing telt niet.
De ballonartikelen liet ons systeem automatisch indelen in alle ballonnen, alleen wensballonnen of alleen bij evenementen. Acht teksten waren niet eenduidig; die tellen niet mee. Van vijf gemeenten was de APV in onze collectie onvolledig ingelezen (onder meer Amsterdam en Venlo). Voor die vijf lazen we de actuele tekst op lokaleregelgeving.overheid.nl. Elk citaat in de kaart is daarna automatisch vergeleken met de actuele versie op die site.
Wat deze telling niet zegt: hoe vaak een regel wordt gehandhaafd, en waar de aangewezen bedelgebieden precies liggen. Die staan in losse aanwijzingsbesluiten. Een gevonden artikel is ook geen juridisch oordeel over jouw situatie. De cijfers lopen niet vanzelf mee: de stand is die van 13 oktober 2026.