6.143 euro van de Belastingdienst, en toch moesten ze alles terugbetalen

Ze kregen € 6.143 terug van de Belastingdienst. Een echtpaar in de bijstand, twee studies erbij, en dan valt er zo’n bedrag binnen. Anderhalf jaar later stond de gemeente op de stoep: alles terugbetalen. De rechtbank Noord-Nederland gaf de gemeente op 7 augustus gelijk — ook al was het de gemeente die de fout maakte.

Het gaat om een echtpaar met een bijstandsuitkering naar de norm voor gehuwden: netto € 1.738,02 per maand vanaf augustus 2023. Daarbovenop kregen ze bijzondere bijstand van € 120,38 per maand voor de meerkosten van levensonderhoud, omdat ze allebei studeerden en studiefinanciering kregen.

Op die uitkering houdt de gemeente loonheffing in en draagt die af aan de Belastingdienst. Precies daar ging het mis.

De fout zat in het systeem van de gemeente

Omdat ze in 2023 vijf maanden studiefinanciering ontvingen — en daarover betaal je geen belasting — had de gemeente de volledige loonheffingskorting moeten toepassen. Dat gebeurde niet. Door die bijzondere situatie, legde de gemeente op zitting uit, ging er in het geautomatiseerde systeem iets mis. De hele loonheffing ging naar de Belastingdienst.

De Belastingdienst rekende het jaar daarna netjes af: hij € 3.072, zij € 3.071. Samen € 6.143 op de rekening.

In oktober 2024 vroeg de gemeente hun belastingaanslag op. Toen zag ze wat er was gebeurd, en vorderde het bedrag terug op grond van artikel 58 van de Participatiewet.

Waarom de rechter dat mag

Hier zit de klap, en tegelijk de logica. Bijstand is een aanvulling op wat je verder hebt. Krijg je achteraf belasting terug over een periode waarin je bijstand ontving, dan blijkt achteraf dat je in die periode meer inkomen had dan waarvan is uitgegaan. De gemeente mag dat verrekenen.

De rechtbank zegt het nuchter: ze zijn niets tekortgekomen. Per saldo hebben ze precies gekregen waar ze recht op hadden — de gemeente had het alleen via een omweg uitbetaald en haalt het nu terug.

Het beroep is ongegrond. Geen griffiegeld terug, geen proceskostenvergoeding.

En toch is dit een probleem

Juridisch klopt het. Praktisch is het een ramp voor een huishouden dat van € 1.738 per maand rondkomt.

Want tussen de dag dat die € 6.143 binnenkwam en de dag dat de gemeente hem terugvroeg, zat meer dan een jaar. Niemand belde om te zeggen: pas op, dit geld is niet van jou. Als je in de tussentijd je tandarts hebt betaald, een wasmachine hebt gekocht of een schuld hebt afgelost, is het weg — en de terugvordering komt er alsnog.

De fout was van de gemeente. Het risico lag bij het echtpaar.

Wat je hiermee doet

• Krijg je bijstand en valt er onverwacht geld binnen? Ga ervan uit dat het niet van jou is tot je weet waar het vandaan komt. Zet het apart en meld het bij je klantmanager — schriftelijk, zodat je het kunt aantonen.
• Belastingteruggaaf over een bijstandsperiode is bijna altijd verrekenbaar. Dat geldt ook voor teruggaaf die pas jaren later komt.
• Terugvorderen mag, maar de manier waarop niet altijd. Je kunt vragen om een betalingsregeling, en de gemeente moet rekening houden met de beslagvrije voet. Ga daarover in gesprek voordat er wordt ingehouden.
• Vraag om kwijtschelding als de fout niet bij jou lag. Dat is geen recht, maar gemeenten hebben beleidsruimte bij vorderingen die door hun eigen fout zijn ontstaan. Je moet er wel zelf om vragen.
• Zes weken. Bezwaar tegen een terugvorderingsbesluit moet binnen zes weken. Daarna ligt het vast, hoe onredelijk het ook voelt.

De zaak uit dit stuk

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Heb je een terugvorderingsbesluit gekregen, ga dan met de brief naar het Juridisch Loket of een sociaal raadsman — de bezwaartermijn van zes weken loopt vanaf de datum op het besluit.

Tegen een terugvordering kun je bezwaar maken; het bezwaarschrift-voorbeeld/”>bezwaarschrift toont alle verplichte onderdelen.