We hebben er deze week 47.610 tuchtrechtuitspraken bij gezet: klachten tegen advocaten, artsen, notarissen, deurwaarders, accountants en dierenartsen, van 1994 tot vandaag. Bij het doorrekenen viel iets op wat we niet zochten.
Elk tuchtcollege telt anders
De eerste vraag die je wilt stellen bij zo’n stapel is simpel: hoe vaak krijgt een klager gelijk, en verschilt dat per beroepsgroep? Die vraag is met deze data niet te beantwoorden. Niet omdat het geheim is, maar omdat elk college zijn uitkomsten anders opschrijft.
De tuchtcolleges voor de gezondheidszorg noteren netjes wat er gebeurde: “Ongegrond/afwijzing”, “Gegrond, waarschuwing”, “Niet-ontvankelijk”. Daar kun je mee rekenen. De Raad van Discipline, die over advocaten gaat, gebruikt als meest voorkomende labels “Regulier” en “Voorzittersbeslissing” — dat zegt iets over de route die de zaak nam, niet over de afloop. En bij de kamer voor gerechtsdeurwaarders staat 304 keer “Een berisping” en 111 keer “Berisping”: hetzelfde besluit, twee schrijfwijzen, in dezelfde database.
Wie de beroepsgroepen naast elkaar wil leggen, moet die verschillen eerst gladstrijken. Doe je dat niet, dan rolt er onzin uit. Onze eerste doorrekening meldde doodleuk dat van de 11.498 advocatenzaken er nul werden afgewezen — puur omdat het woord “ongegrond” in die labels niet voorkomt.
Waar het wél kan: de gezondheidszorg
Van de 9.174 zorgzaken met een geregistreerde uitkomst:
- 62,7% ongegrond verklaard
- 31,3% gegrond
- 5,6% niet-ontvankelijk
Bijna twee op de drie klachten stranden dus. Van de zaken waarin wél een maatregel viel, is de waarschuwing veruit de lichtste en de meest voorkomende: 2.595 keer. Daarna berisping (1.231), schorsing (438) en doorhaling uit het BIG-register (309). Die laatste is het zwaarste wat een tuchtcollege kan doen — de betrokkene mag het beroep niet meer uitoefenen — en gebeurt in ongeveer drie procent van de zaken.
Waar mensen over klagen
Per beroepsgroep ziet de top er heel anders uit. In de zorg gaat het overwegend over de behandeling zelf: 6.253 zaken over een onjuiste behandeling of verkeerde diagnose, 2.524 over te weinig zorg, 1.855 over een onjuiste verklaring of rapport.
Bij advocaten ligt het anders. De grootste categorie is “wat een behoorlijk advocaat betaamt tegenover de wederpartij” (6.137 zaken) — dus niet de eigen cliënt, maar hoe de advocaat zich gedroeg tegen de andere kant. Daarna komt de kwaliteit van de dienstverlening (3.346) en, opvallend hoog, communicatie met de cliënt: 2.015 zaken. Niet terugbellen is een tuchtzaak waard.
En de dierenartsen worden ingedeeld op diersoort. Honden (690), katten (254), paarden (168).
Wat tuchtrecht niet is
Een tuchtcollege is geen rechter. Het beoordeelt of iemand zijn beroep goed heeft uitgeoefend en kan daar een maatregel aan verbinden, van waarschuwing tot beroepsverbod. Wat het niet doet: beslissen wie gelijk heeft in een geschil, of schadevergoeding toekennen. Wie zowel genoegdoening als geld wil, heeft twee routes nodig.
Daarom houden we de twee in onze tool ook uit elkaar. Tuchtuitspraken komen alleen in beeld als je vraag over een beroepsbeoefenaar gaat, ze zijn gemerkt als tuchtrecht, en ze worden nooit gepresenteerd als jurisprudentie over je eigen zaak.
Eén ding zoeken we niet op
Of een specifieke advocaat of arts ooit een maatregel kreeg. Die vraag weigeren we. De uitspraken zijn geanonimiseerd, dus het antwoord zou toch gokwerk zijn, en een doorlichtingsdienst willen we niet zijn. Wil je weten of iemand bevoegd is: het BIG-register voor de zorg, en het tableau van de Nederlandse orde van advocaten.
Verantwoording
De cijfers komen uit de tuchtrechtcollectie van de Nederlandse overheid: 47.610 uitspraken, verdeeld over advocaten (23.218), gezondheidszorg (14.888), gerechtsdeurwaarders (3.325), notarissen (3.030), accountants (1.582) en diergeneeskundigen (1.567). We tellen alleen wat de colleges zelf in hun beslissings- en onderwerpvelden hebben gezet; van de 47.610 zaken hebben er 28.682 een ingevulde beslissing. Percentages berekenen we per beroepsgroep, nooit over de groepen heen — precies om de reden hierboven.