--- title: "Mag de politie je telefoon uitlezen?" date: 2026-08-20 author: "Redactie AI Rechtshulp" featured_image: "https://ai-rechtshulp.nl/wp-content/uploads/2026/08/politie-telefoon-uitlezen.jpg" categories: - name: "Strafrecht" url: "/category/strafrecht.md" --- # Mag de politie je telefoon uitlezen? Het Nederlands Forensisch Instituut heeft de telefoon van een verdachte in de drievoudige moord in Oosterhout gekraakt. Een Google Pixel, van de Zweedse Veronica K. Er stonden foto’s op van wapens en stapels contant geld, en chats die het onderzoek nu kan lezen. Het NFI verwacht de telefoons van haar twee medeverdachten ook open te krijgen, meldde het Openbaar Ministerie deze week op de zitting in de beveiligde rechtbank op Schiphol. Dat bericht [Omroep Brabant](https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/6023856/drievoudige-moord-in-oosterhout-telefoon-van-verdachte-gekraakt). De vraag die wij hierover binnenkrijgen is nooit “hoe doen ze dat”. Het is: mag dat eigenlijk, en geldt dat ook voor mijn telefoon? ## Het korte antwoord: ja, maar niet zomaar door de agent op straat De grens is getrokken op 4 april 2017. De Hoge Raad wees die dag drie arresten over onderzoek aan een smartphone, waarvan [ECLI:NL:HR:2017:584](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2017:584) de bekendste is. Daar staat het criterium dat sindsdien in elke zaak terugkomt. Kort samengevat: gaat het om een **beperkte** inbreuk op je privéleven, dan mag een opsporingsambtenaar het zelf doen. Denk aan een paar berichten bekijken. Levert het onderzoek een “min of meer compleet beeld van bepaalde aspecten van het persoonlijk leven” op, dan is de bevoegdheid van die agent niet genoeg en moet de officier van justitie of de rechter-commissaris eraan te pas komen. De Hoge Raad zegt er iets bij dat vaak wordt overgeslagen. Wordt je telefoon met speciale apparatuur volledig uitgelezen — contacten, oproepgeschiedenis, berichten, foto’s — dan ontstaat daardoor het *vermoeden* dat die grens is gepasseerd. Dat is precies wat het NFI doet. Het zwaartepunt van de bewijslast verschuift dan naar de officier. ## Je vinger op de scanner: dat mogen ze afdwingen Hier zit het antwoord dat de meeste mensen verrast. Je hoeft je pincode niet te geven — je bent als verdachte niet verplicht mee te werken aan je eigen veroordeling. Maar je vinger is geen verklaring. In [ECLI:NL:HR:2021:202](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2021:202) was een verdachte geboeid en werd zijn duim tegen zijn wil op de vingerafdrukscanner van zijn eigen telefoon gedrukt. De Hoge Raad boog zich er in februari 2021 over en vond dat rechtmatig. De redenering: de bevoegdheid om iets in beslag te nemen omvat de bevoegdheid om je toegang te verschaffen tot de inhoud, desnoods met proportioneel geweld. En omdat een vingerafdruk bestaat onafhankelijk van je wil, gaat het beroep op het zwijgrecht niet op. Het ging volgens de Raad om “een zeer geringe mate van fysieke dwang”. Praktisch betekent dat: een cijfercode kunnen ze niet uit je krijgen, je vinger of je gezicht wel. Dat verschil is de reden dat telefoons die na een herstart alleen nog een code accepteren, in deze wereld zo populair zijn. ## Wat er in 2024 veranderde, en waarom advocaten er nu op hameren Het Hof van Justitie van de EU deed in de zaak *Bezirkshauptmannschaft Landeck* uitspraak over toegang tot de gegevens op een telefoon. De kern: zulke toegang raakt zo diep in het privéleven dat er in beginsel voorafgaande toetsing door een rechter of onafhankelijke instantie moet zijn. Dat arrest sloeg in. Wij hebben onze eigen uitsprakenverzameling erop nagelopen — 982.066 Nederlandse uitspraken. **201 daarvan verwijzen naar Landeck, en 181 van die 201 dateren van na 1 januari 2025.** Dat is in twee jaar van nul naar een standaardverweer. En het werkt ook. Rechters gaan er in mee. In [ECLI:NL:GHSHE:2026:1168](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:GHSHE:2026:1168) stelde het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch in mei 2026 vast dat Nederlandse rechercheurs data uit het cryptonetwerk ANØM hadden verwerkt zonder rechterlijke machtiging, terwijl die machtiging wél vereist was. Onrechtmatig, met zoveel woorden. ## Alleen: gelijk krijgen levert vrijwel niets op Dit is het deel dat in de berichtgeving steeds ontbreekt, en het is de reden dat wij ernaar zijn gaan tellen. Een geslaagd Landeck-verweer betekent bijna nooit dat het bewijs van tafel gaat. Vier voorbeelden uit onze database, allemaal na te lezen: - In diezelfde ANØM-zaak hierboven bleef het bij de vaststelling. Het hof woog mee dat het arrest nog niet bestond toen de politie het onderzoek deed, dat er zorgvuldig met zoektermen was gewerkt, en dat het proces als geheel eerlijk was verlopen. - [ECLI:NL:RBGEL:2026:3260](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBGEL:2026:3260), april 2026: een voormalig afdelingshoofd van de PI Arnhem dat spullen naar binnen smokkelde. In de samenvatting van de rechtbank zelf: het Landeck-verweer levert een vormverzuim op, “maar geen bewijsuitsluiting of strafvermindering”. Elf maanden cel. - [ECLI:NL:RBNHO:2026:1932](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBNHO:2026:1932), februari 2026: explosies bij woningen in Alkmaar. Landeck-verweer, geen bewijsuitsluiting, de rechtbank volstaat met het constateren van het vormverzuim. 56 maanden. - [ECLI:NL:GHDHA:2025:2046](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:GHDHA:2025:2046), september 2025: vormverzuim bij het onderzoek aan de telefoon, uitdrukkelijk onder verwijzing naar de Landeck-rechtspraak. Het hof volstaat met de constatering. Vier maanden gevangenisstraf. Dat patroon is opvallend consistent. De rechter geeft je gelijk op papier en verbindt er verder niets aan. Juridisch heet dat artikel 359a van het Wetboek van Strafvordering: bij een vormverzuim mág de rechter bewijs uitsluiten of de straf verlagen, maar hij hoeft het niet. In de praktijk kiest hij meestal voor de lichtste variant. ## Twee zaken waar het wél iets deed Eerlijk is eerlijk: het gebeurt. Twee tegenvoorbeelden uit dezelfde verzameling. In [ECLI:NL:GHARL:2025:7792](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:GHARL:2025:7792) stelde het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden een vormverzuim vast bij het onderzoek aan de telefoon en matigde het de straf. En in [ECLI:NL:RBDHA:2025:19980](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBDHA:2025:19980), een jeugdstrafzaak over wapen- en vuurwerkhandel, leidden de vormverzuimen wél tot bewijsuitsluiting. Wat die twee gemeen hebben: er stond meer scheef dan alleen het ontbreken van een machtiging. Een enkel formeel gebrek is zelden genoeg. Een stapeling van gebreken, of een verzuim dat je zaak aantoonbaar heeft geschaad, is dat soms wel. ## Wat je hiermee kunt als het jou raakt Is je telefoon in beslag genomen, dan zijn dit de dingen die er echt toe doen: 1. Vraag om het proces-verbaal van het onderzoek aan je toestel. Daarin staat wát er is uitgelezen en met welke apparatuur. Een volledige uitlezing levert volgens de Hoge Raad zelf het vermoeden op dat de grens van de beperkte inbreuk is gepasseerd. 2. Kijk of er een machtiging van de officier of de rechter-commissaris in het dossier zit, en van welke datum die is. Ontbreekt hij, dan heb je een verweer. 3. Stem je verwachting bij. De kans dat het bewijs verdwijnt is klein. Strafvermindering is realistischer, en zelfs dat is niet de regel. 4. Geef geen toegangscode, maar weet dat je vinger of je gezicht wél afgedwongen kan worden. Wil je dat voorkomen, dan is een toestel uitzetten de enige zinnige handeling — na een herstart vraagt vrijwel elke telefoon eerst om de code. Wil je zelf nakijken wat een uitspraak precies zegt in plaats van wat er in een nieuwsbericht over staat, dan helpt [wat is een ECLI](/wat-is-een-ecli/) je op weg, en leggen we in [zoeken op rechtspraak.nl](/zoeken-op-rechtspraak-nl/) uit hoe je zelf in de uitspraken komt. Loopt jouw zaak over gegevens die de overheid over je verzamelde, dan is [algoritmisch toezicht en je rechten als burger](/algoritmisch-toezicht-uitkeringen-rechten-burger/) het stuk dat daarbij hoort. *Deze uitleg is algemeen en geen juridisch advies over jouw zaak.* Hoe rechters over dit soort bewijs oordelen, zie je in het overzicht van [](/spraakmakende-zaken/)[spraakmakende zaken](https://ai-rechtshulp.nl/spraakmakende-zaken/).