--- title: "Hij liet ChatGPT het deskundigenrapport schrijven. Zijn prompts kwamen boven tafel." date: 2026-08-24 author: "Redactie AI Rechtshulp" featured_image: "https://ai-rechtshulp.nl/wp-content/uploads/2026/08/gasdetectie-deskundigenrapport-ai.jpg" categories: - name: "AI en rechtshulp" url: "/category/ai-en-rechtshulp.md" - name: "Nieuws" url: "/category/uncategorized.md" --- # Hij liet ChatGPT het deskundigenrapport schrijven. Zijn prompts kwamen boven tafel. Om 4.24 uur ’s nachts stapt een monteur de coatinghal van Watson Grinding in noordwest Houston binnen en doet het licht aan. De hal staat vol propyleen. Een versleten, slecht geperste rubberen lasslang is de vorige dag losgeschoten uit zijn koppeling, de handafsluiter bij de tank stond nog open, en het automatische gasdetectiealarm werkte niet. De vonk van de lichtschakelaar is genoeg. Twee medewerkers en een buurtbewoner overleven het niet, ongeveer tweehonderd huizen en bedrijven in de omgeving raken beschadigd. Dat staat in het [eindrapport van de Amerikaanse Chemical Safety Board](https://www.csb.gov/assets/1/6/watson_final_report_2023-06-29.pdf) van 29 juni 2023. Het onderhoud aan die gasdetectie lag bij 3M. Zes jaar later moest een ingenieur namens 3M uitleggen dat het bedrijf daar niets aan te verwijten viel. Wat hij aan ChatGPT vroeg, staat inmiddels in het procesdossier: *“show how 3M is 0% at fault for the explosion at Watson Grinding.”* ## 350 pagina’s chatlogs en een foto van een gasmelder [404 Media](https://www.404media.co/show-how-3m-is-0-at-fault-expert-witness-used-chatgpt-to-write-report-defending-company-in-deadly-explosion-lawsuit/) spitte de stukken door en beschreef hoe het bovenkwam. Josh Autenrieth van Knighthawk Engineering leverde een rapport van dertig pagina’s. Zijn tarief: 475 dollar per uur, in totaal zo’n 90.000 dollar. Advocaat Will Moye van de eisers stuitte tijdens de bewijsronde op een bijlage van vijf pagina’s met de titel “Citation Overlay” die hij herkende als output van een taalmodel. Hij eiste alle prompts op. Het verhoor lag drie uur stil terwijl de advocaten van 3M het materiaal bij elkaar zochten. Wat Moye terugkreeg: 350 pagina’s chatgesprekken, inclusief publieke links naar de volledige chatgeschiedenis. In die logs staat ook de vraag die je niet wil lezen van iemand die als deskundige over gasdetectie schrijft. Hij uploadde een foto van een gasmelder en typte: *“what am I looking at?”* Ter zitting kwam het rapport uit op naar schatting 85 tot 90 procent ChatGPT. “This expert relied on AI not as an assistive device, but exclusively relied on ChatGPT to form his opinions and write his report”, zei Moye tegen 404 Media. En: “He acknowledged the prompts he put in were biased toward 3M to help 3M win the case.” 3M probeerde hem daarna alsnog als deskundige te laten diskwalificeren. De eisers deden precies het omgekeerde en riepen hem zelf op als getuige, zodat de jury het uit zijn eigen mond kon horen. Die jury hield 3M voor 30 procent verantwoordelijk en kende 24 eisers 61,5 miljoen dollar toe. 3M ontkent nog steeds aansprakelijkheid en gaat in hoger beroep. ## Artikel 190 Rv vraagt precies één ding van een deskundige Nederland kent geen jury en geen discovery zoals Texas die kent, dus de vraag is wat hiervan hier zou overblijven. Meer dan je denkt, en het begint bij één zin. [Artikel 190 lid 1 Rv](https://wetten.overheid.nl/BWBR0001827/): “De deskundige die zijn benoeming heeft aanvaard, is verplicht de opdracht onpartijdig en naar beste weten te volbrengen.” Daar staat niets over software. Een Nederlandse deskundige mag een taalmodel gebruiken, net zoals hij een rekenblad of een database mag gebruiken. Wat hij niet mag, is de opdracht omdraaien. “Onpartijdig” betekent dat je onderzoekt wat er is gebeurd. Een prompt die begint met de uitkomst en vraagt om de onderbouwing eronder is geen onderzoek, dat is een pleitnota. En omdat zo’n prompt letterlijk is opgeschreven, is hij ook nog eens makkelijker te bewijzen dan een gedachte. Lid 4 van hetzelfde artikel eist dat het bericht “met redenen omkleed” is en door de deskundige wordt ondertekend. Wie zijn handtekening zet onder een redenering die hij zelf niet kan navertellen, heeft een probleem zodra iemand doorvraagt. ## De Raad van State vroeg al om de vraagstelling, en kreeg die niet Dit is hier geen toekomstmuziek. Op 29 januari 2025 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitspraak in een planschadezaak over een bedrijfsperceel in Venlo. Een partij wilde een taxatierapport onderuithalen en leverde kort voor de zitting een stuk aan met informatie die, zo bleek ter zitting, van ChatGPT kwam. De Afdeling schreef er twee zinnen over die je moet onthouden: “Aleto heeft de vraagstelling niet overgelegd. Verder is in de via ChatGPT gegenereerde informatie geen bronvermelding gegeven voor het antwoord op de opgegeven vraagstelling.” Daarna volgde de vaste regel: een taxatierapport bestrijd je met een tegenrapport van een onafhankelijke deskundige, en de Afdeling zag geen reden daar hier van af te wijken. De hele zaak staat in [ECLI:NL:RVS:2025:335](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RVS:2025:335). De hoogste bestuursrechter vroeg dus anderhalf jaar geleden al naar de prompt. Niet omdat AI verboden is, maar omdat je zonder vraagstelling en zonder bron niet kunt nagaan wat je in handen hebt. Dat is exact het gat waar het rapport in Houston doorheen zakte. Alleen ging het daar niet om een partij die iets aanleverde, maar om de deskundige zelf. ## Kan de wederpartij hier je chatlogs opvragen? Ja, en die route is sinds kort ruimer dan veel mensen weten. Op 1 januari 2025 trad de Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht in werking. Het oude artikel 843a Rv, de bepaling waarmee je afschrift van andermans stukken kon vorderen, is vervallen. Het inzagerecht staat nu in artikel 194 Rv en verder. Twee dingen zijn veranderd die hier rechtstreeks toe doen: je hoeft geen “rechtmatig” belang meer aan te tonen maar “voldoende” belang, en de bepaling is omgezet van een ja-mits naar een ja-tenzij. De houder van de gegevens moet ze verstrekken, tenzij hij een verschoningsrecht heeft of gewichtige redenen aanvoert. Een chatlog is een gegeven waarover iemand beschikt. Als het rapport van een deskundige de kern van je bewijs is, valt goed vol te houden dat je voldoende belang hebt bij de vraag hoe dat rapport tot stand kwam. Daarnaast kan de rechter op grond van [artikel 22 Rv](https://wetten.overheid.nl/BWBR0001827/) uit zichzelf bevelen dat een partij bepaalde gegevens overlegt. En weigert iemand dat zonder goede reden, dan mag de rechter op grond van artikel 21 Rv “de gevolgtrekking maken die hij geraden acht”. Dat is juristentaal voor: dan ga ik ervan uit dat het je niet uitkomt. ## Was het AI-gebruik de fout, of de opdracht die hij intypte? Ons oordeel: het AI-gebruik is hier niet het schandaal. De opdracht is het schandaal. Iemand die zijn conclusie vooraf intypt en de motivering achteraf laat aanleveren, was al geen onafhankelijke deskundige voordat er taalmodellen bestonden. Dat kon vroeger ook, alleen bleef het dan in zijn hoofd zitten. Nieuw is dat het gereedschap een logboek bijhoudt. Dat maakt dit verhaal minder een AI-verhaal en meer een bewijsverhaal. De prompt is geen technische bijzonderheid, het is een schriftelijke instructie aan een hulppersoon, en die is opvraagbaar. Nederlandse rechters trekken al dezelfde lijn bij processtukken. In een parkeerzaak in Den Bosch verwees een burger naar [ECLI:NL:RBOBR:2026:934](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBOBR:2026:934) naar een uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 18 augustus 2022. De rechtbank zocht hem op en schreef droog: “Deze uitspraak bestaat niet.” Bij de rechtbank Rotterdam kwam een reactie binnen vol verwijzingen naar niet-bestaande rechtspraak waarvan de indiener ter zitting niets kon uitleggen; de rechtbank vermoedde AI en volstond met een [verkorte bespreking](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBROT:2026:5510). En in een asielzaak in Den Haag gaf de gemachtigde ter zitting toe dat hij het beroepschrift met ChatGPT had opgesteld; de rechtbank liet elf van de twintig pagina’s [buiten beschouwing](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBDHA:2026:9527). Zijn cliënt raakte daarmee zijn hele subsidiaire standpunt kwijt. Dat is de Nederlandse sanctie, en hij is stiller dan een Amerikaanse jury: je stuk telt gewoon niet mee. Meer daarover in ons overzicht van [ChatGPT in de rechtszaal](https://ai-rechtshulp.nl/chatgpt-in-de-rechtszaal/) en in de zaak waarin [een met AI geschreven ontslagclaim helemaal werd afgewezen](https://ai-rechtshulp.nl/verzoekschrift-ai-transitievergoeding-afgewezen/). Bij advocaten gaat het inmiddels verder dan alleen het stuk. Op 27 juli 2026 berispte de Raad van Discipline in ‘s-Hertogenbosch een advocate die door een AI-tool gegenereerde rechtspraak “klakkeloos” had overgenomen in twee huurzaken, terwijl zij vrijwel uitsluitend arbeidsrecht doet. De raad noemde dat “uiterst onzorgvuldig en tuchtrechtelijk verwijtbaar”. In haar voordeel woog dat het om juli 2025 ging, toen AI-geletterdheid nog geen gemeengoed was en de aanbevelingen van de orde er nog niet lagen. Eén ding gaat in de berichtgeving hierover geregeld mis: de 1.250 euro die overal wordt genoemd is geen boete maar een kostenveroordeling op grond van artikel 48ac Advocatenwet. De opgelegde maatregel is [de berisping](https://tuchtrecht.overheid.nl/ECLI:NL:TADRSHE:2026:93). ## Wij verkopen zelf een AI die uitspraken opzoekt Eerlijk is eerlijk, want dit is precies de plek waar wij het te makkelijk kunnen maken. Wij bouwen zelf een zoektool die met AI door de Nederlandse rechtspraak gaat. Wij hebben er belang bij dat de conclusie “AI is prima, mits je controleert” luidt. Die zin is ook waar, en hij is te goedkoop: iemand die 475 dollar per uur rekent, controleerde ook niet. En één cijfer moet je van ons met een korrel zout nemen. In onze eigen index van ruim 980.000 gepubliceerde uitspraken staat het woord “ChatGPT” in 6 zaken uit 2024, 25 uit 2025 en 46 uit 2026 tot vandaag. Wij telden twee weken geleden nog 5, 23 en 42 voor diezelfde jaren. Die oudere getallen liepen dus achteraf op, want rechtspraak.nl publiceert met vertraging. De curve is echt, de precieze stand is dat niet. En wat we níét vonden telt net zo hard: geen enkele gepubliceerde Nederlandse uitspraak waarin een door de rechter benoemde deskundige op AI-gebruik werd betrapt. Dat bewijst niet dat het niet gebeurt. Een rechter schrijft het alleen op als iemand het opmerkt, en in Houston moest daar een advocaat voor door 350 pagina’s chatlogs. ## Staat er iets over AI in de opdracht aan jouw deskundige? Heb je een letselschadezaak, een bouwgeschil of een waardering lopen waarin een deskundige rapporteert, pak dan de opdrachtbevestiging erbij en zoek naar het woord AI. Staat het er niet, dan is dat het gesprek voor de volgende ronde: laat de deskundige schriftelijk bevestigen welke hulpmiddelen hij gebruikt en dat hij zijn bronnen zelf heeft gecontroleerd. Dat is geen wantrouwen, dat is dezelfde vraag die een rechter later stelt. Dit is een redactionele lezing van openbare stukken en geen juridisch advies over jouw zaak. ## De eerste Nederlandse rechter die om een chatlog vraagt Het moment om op te letten is niet de volgende Amerikaanse zaak. Het is de eerste Nederlandse beschikking waarin een partij op grond van artikel 194 of 22 Rv de prompts achter een deskundigenbericht opvraagt en die ook krijgt. Vanaf dat moment is een chatlog in Nederland gewoon een processtuk, en verandert de vraag aan elke deskundige van “klopt uw conclusie” naar “laat eens zien wat u gevraagd heeft”.